Zaloguj

Baza usług i atrakcji

Jaśliska

Stare miasteczko położone niegdyś na szlaku handlowym. Zachował się rynek i liczne pamiątki dawnej świetności. Fascynujące podziemne składy win. W okolicy natomiast wspaniałe lasy i piękne owiane legendami kapliczki przydrożne.

  • Jaśliska
    • 1024px pol jaśliska houses

Jaśliska położone w przeszłości na ważnym szlaku handlowym z Węgier, słynące z handlu winem. Dzisiejsze Jaśliska to raczej senna miejscowość, w której czas jakby stanął w miejscu, a historia jest tu obecna niemal na każdym kroku. Położone na uboczu powoli odnajduje swoją szansę w rozwoju turystyki, wykorzystując zarówno ciekawą historię jak i atrakcje przyrodnicze oraz piękne krajobrazy.

Miasteczko ma bardzo ciekawą i burzliwą historię. Założono je przywilejem króla Kazimierza Wielkiego jako Honstath, na prawie magdeburskim w 1366 roku. Równocześnie erygowano parafię rzymskokatolicką. Być może pierwszymi mieszkańcami byli tu sprowadzeni osadnicy z Niemiec. Dzięki handlowi winem przewożonym  z Węgier do Polski przez pobliską przełęcz Beskid Jaśliska szybko się rozwijały, zwłaszcza w XV i XVI wieku. Miasteczko posiadało rynek z pokaźnym ratuszem i rozległymi podziemiami, gdzie składowano beczki z winem. Otoczone było murami, które wytrzymały niejedno oblężenie.

Upadek przyszedł zupełnie z innej strony - monopol Jaślisk na handel winem został złamany na początku XVII wieku, wówczas wytyczono nowy szlak handlowy przez Przełęcz Dukielską, co spowodowało zanik handlu, lokalnego rzemiosła i powolny upadek miasteczka. Ostatecznym przypieczętowaniem tego stanu, na skutek zubożenia ekonomicznego było odebranie praw miejskich w 1934 r. Chociaż lata świetności Jaśliska mają za sobą to istnieje tu duży potencjał kulturowy mogący przyczynić się do rozwoju turystyki. Powstaje też coraz więcej gospodarstw agroturystycznych.

Warto zobaczyć: w miasteczku zachował się unikalny układ urbanistyczny, z centralnym z rynkiem i bocznymi uliczkami. Zobaczyć tu można stare drewniane domy o budowie przysłupowej z charakterystycznymi podcieniami. Również w bocznych uliczkach zachowałao się sporo domów pamiętających jeszcze XIX wiek. Jaśliski ratusz wybudowano prawdopodobnie w XIV wiek,u ale po gruntownej przebudowie w niewielkim stopniu przypomina dawny obiekt. Imponujące są natomiast jego podziemia, gdzie przetrzymywano niegdyś wino. Niestety dziś dostępne tylko w małej części.

Najcenniejszym zabytkiem Jaślisk jest kościół – sanktuarium p.w. św. Katarzyny Aleksandryjskiej z połowy XVIII w. W jego ołtarzu głównym znajduje się uchodzący za cudowny obraz Matki Boskiej Jaśliskiej Królowej Nieba i Ziemi, sygnowany w 1634 roku przez Petrusa Raphaela Burnathowicza z Brzozowa, a koronowany przez Papieża Jana Pawła II w 1997 r. Również w ołtarzu bocznym znajduje się cudowny obraz św. Tekli, który ocalał z pożaru plebanii w 1771 roku.

Bardzo ciekawie prezentują się tutejsze kapliczki i kaplice przydrożne, mające często swoje nazwy oraz ciekawą i niepowtarzalna historię. Do najciekawszych należy kaplica "Na Górce" wybudowana w 1891 roku na miejscu starszej, drewnianej. W tym miejscu w czasach I Rzeczpospolitej wykonywano wyroki śmierci i grzebano straconych. Bardzo stara, bo datowana na 1659 r. jest kapliczka "Na Szwedzkim Kurhanie". Według miejscowej tradycji pochowano w tym miejscu polskich rycerzy poległych w bitwie ze Szwedami w czasie „Potopu”. Przy drodze tzw. węgierskiej stoi murowana, trzy-kondygnacyjna kapliczka "Boża Męka", związana z kultem św. Stanisława Biskupa, którego wizerunek  znajduje się w środkowej części.

Również przy dawnym trakcie węgierskim znajduje się kapliczka "Na Łamańcach".

Według miejscowej legendy „odpoczywał” tu cudowny obraz Matki Boskiej, uchodzący przed prześladowaniami z Humennego na Słowacji. Gdy okazało się, że obraz ma cudowne właściwości przeniesiono go do kościoła.

Natomiast niedaleko rynku postawiony został w 1966 roku pomnik dla uczczenia 1000-lecia państwa Polskiego i 600-lecia Jaślisk.                                                                              

Turystyka: w Jaśliskach krzyżuje się kilka szlaków i tras turystycznych prowadzących przez najbardziej widokowe i atrakcyjne miejsca w okolicy.

Rowerowa Trasa Transkarpacka (znaki czerwone) prowadząca z przełęczy dukielskiej do Roztok Górnych. W przyszłości szlak ten ma prowadzić wokół całych Karpat.

Z Jaślisk prowadzi łącznikowy szlak turystyczny (znaki żółte) do granicy państwowej, gdzie łączy się z niebieskim szlakiem granicznym.

Możemy nim dotrzeć do rezerwatu przyrody „Kamień nad Jaśliskami”. Jest to obszar szczególnie chroniący lasy bukowo-jodłowe, wychodnie skalne i unikalne bagniska zwane przez miejscową ludność "berezedniami".

W Jaśliskach i okolicy opracowano też lokalne trasy tematyczne, które wiodą przez najbardziej malownicze i cenne kulturowo miejsca. Każda z nich ma swoja nazwę sugerującą tematykę: "Zwiedzanie Jaślisk", "Szlakiem XVIII wiecznych kamieniarzy", "Szlakiem chciwych kupców", "Masyw Jawornika dla twardzieli".

W okolicy: większość obszarów wokół miasteczka to tereny chronione Jaśliskiego Parku Krajobrazowego, graniczącego od zachodu z Magurskim Parkiem Narodowym, a od południa ze słowacką Chranenom Krainą Vyhodne Karpaty. Na całym obszarze znajdują się pamiątki przeszłości. Ślady opuszczonych po akcji "Wisła" wsi łemkowskich, stare cmentarze wojenne i wiejskie, cerkwiska, krzyże przydrożne. Mimo powojennych zniszczeń przetrwały tu cerkwie łemkowskie w Daliowej, Woli Niżnej, Wisłoku Wielkim, Króliku Polskim czy Zawadce Rymanowskiej. Warto odwiedzić unikalne miejsce jakim jest łemkowska wieś Zyndranowa i funkcjonujący tam Skansen - Muzeum Kultury Łemkowskiej. Z Jaślisk niedaleko jest do słynnych podkarpackich uzdrowisk w Rymanowie Zdroju i Iwoniczu-Zdroju.

Powrót do listy
FUNDUSZE EUROPEJSKIE – DLA ROZWOJU INNOWACYJNEJ GOSPODARKI
Projekt „Stworzenie internetowego serwisu automatycznej konfiguracji przez turystów autorskiego, indywidualnego pobytu turystycznego w regionie bieszczadzkim www.mojebieszczady.com” współfinansowany przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego