Salamandra – piękność wśród płazów

Salamandra plamista (Salamandra salamandra) to charakterystycznie ubarwiony płaz europejski pod ochroną, występujący także w Polsce, z jaskrawożółtymi, rzadziej pomarańczowymi, brązowymi lub białawymi plamami na całym ciele. Nie ma dwóch takich samych salamander, ich umiejscowienie plam porównuje się do niepowtarzalności linii papilarnych człowieka.

Ma masywne ciało, lekko spłaszczone grzbietowo-brzusznie, dużą głowę, ogon nieco krótszy od tułowia, walcowaty, węższy na końcu. Osiąga długość 20-25 cm, max do 32 cm. Z boku głowy znajdują się gruczoły przyuszne, wydzielają one gęsty jad, który drażni śluzówkę zwierząt, jednak nie jest on szkodliwy dla człowieka. W sytuacjach zagrożenia, salamandra nie ucieka, lecz nieruchomieje. Jeśli potencjalny napastnik się nie zniechęci, salamandra używa swojej broni – to jad zawierający toksynę – salamandrynę. Jest on groźny przede wszystkim dla innych zwierząt, wywołując u nich m.in. zaburzenia oddychania, spowolnienie w odbiorze bodźców, paraliż, drgawki, a nawet ustanie akcji serca.  Człowiek jednak nie ma się, czego obawiać. Jad może jedynie spowodować podrażnienie skóry, spowolnić gojenie ran.

Salamandra plamista jest aktywna nocą, w dzień można ją zobaczyć w deszczowe dni. Prowadzi naziemny i lądowy tryb życia. Wysoko w górach może prowadzić wyjątkowo wodno-lądowy tryb życia. Najchętniej zamieszkuje w pobliżu strumieni i rzek. Nie ma jednak reguły, co do wysokościach, na jakich żyje. Dobrze czuje siew lasach bukowych, stąd jest bardzo często spotykana w Bieszczadach. Porusza się niezdarnie. Od swojej kryjówki oddala się zaledwie na kilka metrów. Potrafi wydawać ciche piski. W centralnych rejonach Europy zapada w sen zimowy stosunkowo późno, na przełomie października i listopada. Żyje około 10 lat.

Wbrew pozorom (oceniamy ja jak jaszczurkę), salamandra nie jest zwinna i szybka. Porusza się ociężale i niezgrabnie. Dlatego też jej pożywienie stanowią stworzenia również powolne: ślimaki, dżdżownice, owady, wije, chrząszcze.

Co to godów to u salamander plamistych jest to uzależnione od warunków klimatycznych, mogą odbywać się od wiosny do jesieni. To właśnie w tym okresie samce penetrują okolice w poszukiwaniu samic, orientują się dzięki węchu i wzroku. Poród odbywa się przeważnie wiosną, po przebudzeniu. W kwietniu-maju samice szukają odpowiedniego miejsca by urodzić larwy, które mają już wykształcone skrzela zewnętrzne. Samica składa 40 maksymalnie 80 larw o długości 23-36 mm. Po trzech miesiącach zachodzi przeobrażenie larw w salamandry.

Oczywiście największym zagrożeniem jest człowiek, często salamandry są łapane przez dzieci. Innym zagrożeniem są samochody, również regulacja potoków górskich, gdyż betonowe ściany nie pozwalają dorosłym osobnikom na dojście do wody a jeśli w niej już się znajdą, bez możliwości wyjścia – topią się.

Jest jednym z piękniejszych płazów występujących w Polsce. Szukajmy jej na szlakach, w lasach, ale nie łapmy w ręce 🙂

Lidia Tul-Chmielewska

No Comments Yet

Leave a Reply

Your email address will not be published.