Szlakiem bieszczadzkich cerkwi

Przybywając w Bieszczady nie sposób nie zauważyć pięknie wkomponowanych w krajobraz, drewnianych cerkwi. Każda z nich zupełnie indywidualna, świadcząca o kunszcie i kulturze dawnych mieszkańców tych gór, jednak wszystkie połączyła wspólna karta historii. Bieszczadzkie cerkwie powstawały już w czasach ruskich, kiedy to doszło do rozłamu chrześcijaństwa. Prawie każda miejscowość przed II wojną światową miała własną cerkiew – na 190 miejscowości aż 155 cerkwi.

Cerkiew w Jureczkowej
Cerkiew w Tyrawie Solnej

Dewastacja cerkwi, która nastąpiła po II wojnie światowej doprowadziła do tego, że obecnie na terenie Bieszczadów zachowało się jedynie 59 obiektów. Większość uległo masowym rozbiórkom, niektóre przekształcono na kościoły, czy magazyny. Ślady tych, które nie dotrwały dnia dzisiejszego łatwo odnaleźć, gdyż pozostały jeszcze widoczne fundamenty, czy pozostałości cmentarzy wraz z okalającymi je drzewami.

„Cerkiew w Czerteżu” Alicja Stodolak

W Bieszczadach można wyróżnić kilka podstawowych typów cerkwi: cerkiew łemkowska, cerkiew bojkowska, cerkiew w ukraińskim stylu narodowym.Warto zwrócić uwagę na fakt, iż pomimo, że poszczególne regiony i subregiony wypracowały własne typy budowli sakralnej, większość cerkwi, niezależnie od lokalizacji, tworzywa i czasu powstania, składa się z tych samych elementów. Pierwszym z nich jest prezbiterium – czyli miejsce, w którym kapłan sprawuje ofiarę eucharystyczną; drugim jest przeznaczona dla mężczyzn nawa i trzecim – przedsionek, w którym gromadziły się kobiety, zwany z tego powodu babińcem.

Cerkiew w Równi

Nawę od prezbiterium w cerkwi oddziela ikonostas – ściana z zawieszonymi na niej ikonami. Znajduje się w nim dwoje lub troje drzwi. Przez centralne Carskie Wrota przechodzi wyłącznie kapłan, natomiast boczne drzwi: północne i południowe noszą nazwę Wrót Diakońskich. Pełny ikonostas posiada pięć rzędów ikon, gdzie każdy rząd ma ustalony układ ikon. Od XVIII w. w stylu świątyń unickich obserwuje się stopniowe odchodzenie od kanonów architektury cerkiewnej, przy jednoczesnym nawiązywaniu do sztuki Kościoła zachodniego (rzymskokatolickiego, łacińskiego). W porównaniu ze świątyniami unickimi, cerkwie prawosławne cechuje znacznie silniejszy konserwatyzm i wierność dawnym praktykom.

Ikonostas cerkwi w Hłomczy

Szlak Bieszczadzkich Cerkwi zbudowany jest z osi głównej, oznakowanej w kolorze czerwonym wytyczającej szkielet szlaku oraz z kilku szlaków łącznikowych w kolorze niebieskim i żółtym. Przez wzgląd na to, że w pobliżu kilka cerkwi wartych zobaczenia nie poprowadzono żadnego z odcinków, kierujemy turystów drogowskazami z logo szlaku i podaną odległością. Cerkwie oznakowane są również (głównie dla turystów zmotoryzowanych) przez Podkarpacką Regionalną Organizację Turystyczną brązowymi kierunkowskazami z logo Polskiej Organizacji Turystycznej oraz informacjami o każdej z nich umieszczonymi na tablicach rozmieszczonymi w ich pobliżu. Dla wyróżnienia szlaku wśród kilku innych przebiegających przez Bieszczady w lewym górnym rogu tabliczki szlaku rowerowego umieszczono logo „Szlaku Ikon” z charakterystycznym zarysem cerkwi.

Cerkiew w Komańczy
No Comments Yet

Leave a Reply

Your email address will not be published.