Ulucz – cerkiew pw. Wniebowstąpienia Pańskiego

Najstarsza drewniana cerkiew w Polsce pw. Wniebowstąpienia Pańskiego, zgodnie z tradycją i źródłami pisanymi zbudowana w latach  1510-17r. 

Stanisław Jaworek

Do schyłku lat 90. zakładano, że najstarszą, drewniana cerkwią w Polsce jest cerkiew w Uluczu pw. Wniebowstąpienia Pańskiego, zgodnie z tradycją i źródłami pisanymi zbudowana została w latach 1510-1517. Przełomowe dla obiektu stały się badania dendrochronologiczne, które przeprowadzono w 1999 r. w Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie – powiedział dyrektor Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku. Analiza pięciu krążków drewna pobranych z belek konstrukcyjnych pozwoliła określić precyzyjnie rok, a nawet porę roku ścięcia drzewa, z którego wyciosano element konstrukcyjny. Mamy więc pewność, że cerkiew wybudowano z belek jodłowych w roku 1659. Jodły ścięto rok wcześniej. Drewniana cerkiew wchodziła w skład zespołu klasztornego bazylianów. Obecnie jest to filia Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku.

Cerkiew położona jest na szczycie stromego, owianego legendami wzgórza „Dubnyk” (Dębnik), na północnym krańcu wsi. Jest to świątynia drewniana, konstrukcji zrębowej, orientowana, zbudowana z drewna jodłowego, na podmurówce z kamienia łamanego, trójdzielna, o zamkniętym trójbocznie prezbiterium. Całość nakryta wielopołaciowym dachem. Od strony zachodniej znajduje się wydatny okap (soboty) babińca, który jest wsparty na ośmiu słupach z mieczami. Przy prezbiterium są dwa niewielkie pomieszczenia – diakonion i prothesis.

Do wnętrza cerkwi prowadzą dwa wejścia – od zachodu i południa. Obydwa portale ozdobione są łukiem oślego grzbietu. Prezbiterium i babiniec nakryte są zrębowymi sklepieniem, nad nawą ośmioboczna kopuła zrębowa z pendentywami. We wnętrzu zachowała się cenna, siedemnastowieczna polichromia figuralna z lat 1682-83, przedstawiająca sceny z Męki Pańskiej, rozmieszczone w sześciu rzędach i zwieńczone ukrzyżowaniem. U góry scena Zmartwychwstania. Malowane są także pendentywy, na których poznajemy św. Łukasz i św. Mateusza. Postaci dwóch pozostałych namalowano poniżej pendentywów na ścianie. Pod postacią św. Mateusza zbiorowy portret fundatorów polichromii. Ikonostas z tutejszej cerkwi znajduje się w MBL w Sanoku.

Stanisław Jaworek

Niegdyś, na tzw. odpust czyli w dniu Wniebowstąpienia Pańskiego do cerkwi przybywały tłumy wiernych. Dziś tradycja ta została wskrzeszona i co roku, w ten dzień odbywają się tu nabożeństwa. Ponadto, można ją zwiedzać, tylko uprzednio trzeba zapukać do drzwi p. Doroty Demkowicz, u której znajdują się klucze. Wieś jest nieduża, na pewno z łatwością odnajdziecie p. Dorotę 🙂

Obejrzenie cerkwi z zewnątrz zajmuje około 15 minut. Więcej czasu należy poświęcić na zwiedzanie wnętrza. Uzależnione jest to od indywidualnych potrzeb zwiedzających. Można również zwiedzać cerkwie z przewodnikiem, który dokładnie zapozna z historią, budową, ciekawostkami, obrzędami związanymi z danym obiektem. Wtedy czas zwiedzania może znacznie się wydłużyć.

Zapraszamy do zwiedzania tej architektonicznej perełki na Podkarpaciu!

No Comments Yet

Leave a Reply

Your email address will not be published.