KSIĄŻKA I FILM

“Dla mnie Bieszczady to ludzie” – wywiad z reżyserem programu “Przystanek Bieszczady”

Grzegorz Dębowski – absolwent PWSFTViT w Łodzi na Wydziale Reżyserii Filmowej i Telewizyjnej. Pierwszy film stworzył w wieku 16 lat. Od tego czasu pracował już przy wielu produkcjach, między innymi na planie oscarowej „Idy” czy wielokrotnie nagradzanego „Jesteś Bogiem”. Rozmawiamy na temat jego najnowszego projektu, serialu dokumentalnego „Przystanek Bieszczady”, który Grzegorz Dębowski reżyserował. Dzień dobry,…

“Przystanek Bieszczady” i jego bohaterowie

Z serialami bywa tak, że bohaterów jest wielu, ale nasze serce kradnie ten jeden-jedyny. Ewentualnie dwóch. Jednak w “Przystanku Bieszczady” naprawdę trudno się zdecydować. W trzecim sezonie przeplatają się losy bohaterów, których już znamy (i uwielbiamy), i tych całkiem nowych. Bieszczady oglądamy z dwóch perspektyw – starszego pokolenia, które swoje już osiągnęło i niewiele ich może…

Wielkie zimno w Bieszczadach

9 marca w polskich kinach odbyła się premiera filmu “Wielkie zimno” (“Grand Froid”). Zdjęcia do francusko-belgijsko-polskiej koprodukcji powstawały na Podkarpaciu i w Małopolsce. Projekt trafił do Polski m.in. dzięki działaniom FCP. W małym, opustoszałym miasteczku, w samym środku mroźnej zimy z braku klientów podupada zakład pogrzebowy Edmonda Zwecka. Przedsiębiorstwo ma już jedynie dwóch pracowników –…

Nowy sezon, nowe problemy – Przystanek Bieszczady 3

Dziś wieczorem, o 22 na kanale Discovery Channel pierwszy odcinek trzeciej serii “Przystanku Bieszczady”. Producenci serialu wracają na południowo-wschodni kraniec Polski jesienią i okiem kamery rejestrują zmagania znanych już bohaterów. Jesień w Bieszczadach jest naprawdę piękna. Mgliste poranki, błyszczące od rosy rośliny, słońce delikatnie prześwitujące przez kolorowe korony drzew, pejzaże nie do opisania… Jednak ta…

Człowiek kontra natura. Nowy sezon Przystanku Bieszczady już wkrótce!

Dla stęsknionych bieszczadzkich krajobrazów i historii tutejszych mieszkańców mamy dobrą wiadomość. Trzeci sezon popularnego programu “Przystanek Bieszczady” zaczyna się pojutrze! W czwartek 8 marca, o godzinie 22:00 premiera na Discovery Channel.  Uwielbiani przez widzów drwale z Bukowca, duet Rutkowskich i wypalacze węgla drzewnego powracają w nowej, trzeciej serii programu „Przystanek Bieszczady”  (ang. Bieszczady Last Frontier 3).…

„Kudłate Anioły” Mirosława Welza

Kudłate dusze    Jakże ważne są głosy o miłości człowieka do zwierząt, w tym okrutnym – jednak, wciąż, świecie. Szacunku dla naszych współbraci. Mirosława Welza „Kudłate Anioły”* wnoszą wobec nich poetyckie ciepło, wiersze te jawią się jak swoista salopa je otulająca. Już okładka z akwarelą Anny Muni przenosi czytelnika w krainę dobrych emocji: pies i…

Literaci dawnych Bieszczadów

Bieszczady od wieków przyciągają i przyciągały artystyczne dusze i wielkie postaci. Biesy nadal są i były dla nich oazą ciszy, spokoju i inspiracji. Jednak nie wszystkie wybitne postaci to przybysze, są i tacy którzy się tutaj urodzili. Jednakże chciałabym się skupić na tych którzy odeszli przed laty, lecz pamięć po nich pozostała:  w wierszach czy…

Kino “Końkret” w Zatwarnicy

Mieszkańcy Bieszczadów pogłębiają coraz mocniej świadomość olbrzymiego potencjału miejsca, w którym mieszkają. Co roku powstaje duża ilość nowych atrakcji, w dużej mierze cechujących się wysokim poziomem przygotowania i oryginalności pomysłu, zaspokajających potrzeby nawet najbardziej wymagających turystów czy mieszkańców. Są one gwarancją utrzymania wyjątkowego bieszczadzkiego klimatu i pozostawania regionu na turystycznej najwyższej półce. Cieszą nas niezmiernie…

Cerkwie bieszczadzkich Bojków – Robert Bańkosz

Przed II Wojną Światową tereny bieszczadzkie zamieszkiwali ludzie różnych narodowości i różnych wyznań. Znaczącą część z nich stanowili Rusini (ok. 80%), wewnętrznie podzieleni na kilka grup, w tym na Łemków, Bojków, Dolinianów i Hucułów. O tych drugich traktuje książka Roberta Bańkosza „Cerkwie bieszczadzkich Bojków”. Bojkowie byli grupą zamkniętą; niechętnie opuszczali swoje tereny, w przeciwieństwie do chętnie…

Cerkwie Szlaku Ikon – Robert Bańkosz

Bieszczady cerkwiami stoją. A przynajmniej kiedyś stały. Kiedyś, czyli przed przesiedleniami w latach 1944-46 i 1947, w każdej wsi znajdowała się co najmniej jedna cerkiew, a nierzadko dwie. Najczęściej drewniane, z pieczołowicie wybieranych okazów, w odpowiednim stanie i wieku. Strzeliste, z kilkoma wieżyczkami. Jak mówił stary budowniczy z Ławocznego o ich kształtach: „Takie są jodły, które…

Drugi sezon Watahy już wkrótce!

Pierwszy sezon serialu „Wataha” cieszył się ogromnym zainteresowaniem, a jego oglądalność na antenie HBO była prawie trzykrotnie wyższa niż dotychczasowo emitowanych seriali i prawie dwukrotnie od niedzielnych mega-premier filmowych. Pierwszy premierowy odcinek obejrzało aż 517 tysięcy osób! W czym tkwił jego fenomen? Sceny w bieszczadzkich plenerach dają możliwość przeżycia głębokich i skrajnych emocji. Można to porównać do…

“Król Bieszczadów” Tadeusz Janota Bzowski

„Król Bieszczadów” red. Tomasz Antoni Żak „Dziś prawdziwych dżentelmenów już nie ma” chciałoby się rzec, czytając wspomnienia Tadeusza Janoty Bzowskiego, inspektora bieszczadzkich parków konnych, prawdziwego bieszczadnika, leśnika z zawodu a rolnika z wykształcenia, patrioty, kochającego męża i ojca. Hrabiego – bo tak o nim mówiono. Książka „Król Bieszczadów” to zredagowane przez Tomasza Żaka i siostrę…

“Opowieści bieszczadzkie” Jerzy Janicki

Po zbiór opowiadań zmarłego w 2007 roku pisarza i scenarzysty Jerzego Janickiego sięgnęłam przez przypadek. Nie skojarzyłam nazwiska ze znanymi filmami i serialami. Skupiłam się jedynie na temacie, czyli Bieszczadach. Nie oglądałam filmów, które nakręcono na podstawie opowiadań. Byłam więc bardzo ciekawa, jak zostaną ukazani tutejsi ludzie i region ogólnie. Wszystkie historie rozgrywają się w…

“Na dnie jeziora” Józef Pawłusiewicz

Jeżeli, biorąc do ręki książkę „Na dnie jeziora”, spodziewaliście się opowieści stricte o wsiach, które znalazły się na dnie zalewu solińskiego, to możecie być zawiedzeni. Natomiast jeżeli należycie do grona osób, które historyczne konflikty oddzielają od współczesności grubą kreską, będziecie zawiedzeni podwójnie. Ponieważ „Na dnie jeziora” to kolejna książka poruszająca temat konfliktu polsko-ukraińskiego. Jednak przede wszystkim, jest…

“Dzikie pola socjalizmu, czyli kowbojskie Bieszczady” Andrzej Potocki

Sięgając po tę książkę, kompletnie nie wiedziałam, czego się spodziewać. Początek sugerował bardziej komedię niż dramat, jednak im dalej w las… Kiedy po akcji „Wisła” tereny Bieszczad prawie doszczętnie opustoszały, a granice kraju zostały już ostatecznie uchwalone, zaczęto ten obszar ponownie zaludniać. Sprowadzono tutaj repatriantów z okolic Sokala i Krystynopola, współczesnej zachodniej Ukrainy, chłopów z…

“Bieszczadzkie cztery pory roku. Zapiski z Siekierezady” Rafał Dominik

Siekierezada jest najbardziej znaną w Bieszczadach knajpą, której nazwę na ustach niosą turyści aż z drugiego końca Polski. Wbrew woli właściciela, stała się miejscem “kultowym”, z jednej strony na pewno z powodu nietypowego wystroju, z drugiej – z powodu swojskiego, bieszczadzkiego klimatu. Przewinęło się przez nią wielu turystów, ale jej początki oparte były na stałych…

“Bieszczady w PRL-u” Krzysztof Potaczała

Zbiór reportaży o Bieszczadach w czasach PRL-u. Prawdziwe, w większości mało znane historie i anegdoty oparte na dokumentach i wywiadach ze świadkami tamtych czasów. Dygnitarze partyjni i łowcy węży, zmiany nazw wsi i zima stulecia, wiece przyjaźni i strajki, tajemnicze mogiły i ośrodki rządowe, pomnik Stalina w Ustrzykach i wysiedlenia mieszkańców Soliny. Polowania, górale i…

“Dzika kuchnia” Łukasz Łuczaj

W tym tygodniu biorę pod lupę książkę niebezpośrednio związaną z Bieszczadami, ponieważ ani stricte ich nie dotyczy, ani też autor nie tutejszy… A jednak gdy ją zobaczyłam w bibliotece, od razu wiedziałam, że musi się tutaj znaleźć. Mowa o tytułowej „Dzikiej kuchni” Łukasza Łuczaja. Przewodniku, zielniku i książce kucharskiej w jednym. A gdyby tego było…

“Księga legend i opowieści bieszczadzkich” Andrzej Potocki

Każde miejsce ma swoją historię, ale również i jej alternatywną wersję zawartą w legendach i podaniach. Te natomiast charakteryzuje swoboda „podawania” i ilość powstałych przez to wersji. W Bieszczadach, krainie na styku kultur i religii, ilość legend i ich wersji wydaje się nie mieć końca. W ósmym wydaniu „Księgi legend i opowieści bieszczadzkich” autor zebrał…

Roczniki “Bieszczad” Towarzystwa Opieki nad Zabytkami. Oddział Bieszczadzki

Cykl „Bieszczady na kartach książek” nie byłby kompletny bez choćby wspomnienia o rocznikach „Bieszczad” Towarzystwa Opieki nad Zabytkami Oddziału Bieszczadzkiego. Pierwszy ich numer ukazał się w 1993 roku i był po prostu sprawozdaniem z prac Towarzystwa Opieki nad Zabytkami w Michniowcu. Później, rok po roku, ilość materiału rosła – a co za tym idzie, roczniki…

“Legendy zamków karpackich” Bartłomiej Grzegorz Sala, Paweł Zych

W kolejnej odsłonie cyklu „Bieszczady na kartach książek” przyglądam się publikacji nie odnoszącej się stricte do Bieszczad, ale do całych Karpat. „Legendy zamków karpackich”, jak sama nazwa wskazuje, to zbiór ludowych i literackich podań związanych z zamkami w takich miejscowościach jak m.in. Lesko, Sanok czy Odrzykoń, opracowanych przez Bartłomieja Grzegorza Salę i bogato ilustrowanych przez…

“Beksiński. Dzień po dniu kończącego się życia” Beksiński, Banach i Skoczeń

Beksiński. Dzień po dniu kończącego się życia Zdzisław Beksiński, Jarosław Mikołaj Skoczeń, Wiesław Banach Granice Bieszczad są płynne. Dla jednych to granice Bieszczadzkiego Parku Narodowego, dla innych powiatu bieszczadzkiego, jeszcze inni uznają tylko góry – czyli pasmo Bieszczadów Zachodnich, będące częścią Beskidów Wysokich, tzw. pasmo Beskidów Lesistych. A jeszcze inni twierdzą, że Bieszczady zaczynają się w…

„Zaginiony świat bieszczadzkiego kresu” Andrzej Potocki

„Zaginiony świat bieszczadzkiego kresu. Bojkowie, Żydzi, Polacy, Niemcy i Cyganie” Andrzeja Potockiego, to kolejny tytuł, który biorę pod lupę i kolejny, którego lektury nie żałuję. Jednak nie jest to dzieło uniwersalne, trafiające w gusta każdego zainteresowanego Bieszczadami. Dla jednych Bieszczady to po prostu góry. Dla innych dzikość, swoboda, źródło inspiracji. Jeszcze inni odnajdują tu spokój…

“Pionierzy. Pamiętniki osadników bieszczadzkich”

Gdy po wielkiej odbudowie kraju i osiągnięciu względnej stabilizacji kurz opadł, można było przyjrzeć się Polsce i ocenić zaistniałe zmiany. Nowe granice, rosnącą infrastrukturę, asymilację społeczeństwa na nowych terenach. O Bieszczadach krążyło wiele legend. Z jednej strony mówiło się, że były to tereny dzikie i niebezpieczne, z drugiej – podobno żyzne i idealne do osiedlenia.…

“Koniec świata” Monika Małgorzata Lis

– Już wiem, dlaczego jeżdżę w góry. – Janek wpatrywał się w dal. – Po tę przestrzeń, której nie mam w mieście. – Tylko po to? – Uniosłam brwi i spojrzałam na niego zaczepnie. – Melania, oczywiście, że nie, ale ty to przecież dobrze wiesz. – Popatrzył się na mnie tak, że serce mi na…

“KSU. Rejestracja buntu” Krzysztof Potaczała

Czy jest tutaj ktoś, kto nie zna KSU? Wątpię. A ktoś, kto zna ich tak dobrze jak Krzysztof Potaczała po napisaniu “Rejestracji buntu”? Pewnie niewielu. KSU to już ikona, po wielu burzliwych latach spędzonych na scenach całej Polski, jednak każdy ma na ich temat własne zdanie, nie zawsze pochlebne. Natomiast sami artyści stoją gdzieś po…

„Ziemia o ludzkiej twarzy” Artur Zygmuntowicz

Przeglądając biblioteczną półkę z regionaliami moją uwagę zwróciła książka o ciekawym tytule „Ziemia o ludzkiej twarzy”. Na początku tytuł ten nie budził żadnych skojarzeń, dopiero bliższe przyjrzenie się okładce rozjaśniło co nieco w mojej głowie. Podtytuł „Szlakiem romantyków i pozytywistów” jest tutaj jak najbardziej trafiony. Autor zaplanował ciekawą, bogatą nie tylko w widoki, ale i…

Bieszczady w HBO – serial “Wataha”

“Wataha” to serial obyczajowo-sensacyjny poświęcony w dużej mierze strażnikom granicznym. Premiera odbyła się 12 października 2014 roku. Główna fabuła serialu toczy się wokół  grupy funkcjonariuszy pracujących na polsko-ukraińskiej granicy, oczywiście w Bieszczadach. Zdjęcia kręcone były m. in. w okolicach Berezki, Ustrzyk Górnych oraz Soliny. Akcja serialu “Wataha” rozpoczyna się od zamachu bombowego, w którym giną oficerowie jednej…

Z bieszczadzkiej wioski do Gdańska, czyli “Serce, serduszko”

Maszeńka marzy o karierze primabaleriny. Pewnego dnia ucieka z domu dziecka, a w ślad za nią rusza Kordula, jej ekscentryczna opiekunka i miłośniczka tatuaży. Razem przemierzają całą Polskę od Bieszczad aż do Gdańska, by zdążyć na egzamin do szkoły baletowej. Ścigane listem gończym przez policję, napotykają na swojej drodze mnóstwo dziwnych postaci, które pomagają dziewczynce…

Kim ja jestem – Marian Hess

„Życie moje jest książką, zaczyna się i kończy….” Tymi oto słowami rozpoczyna się książka „Kim ja jestem” Mariana Hessa. Czy wiemy kim był Marian Hess? Człowiek, który osiadł na ziemi bieszczadzkiej – etnograf i rzeźbiarz, pasjonujący się miejscowymi podaniami i zwyczajami. Ponad dwadzieścia lat mieszkał w Dwerniku. Urodził się w Polanie w 1941 r., od…

“Bieszczady. Tam gdzie diabły, hucuły, ukraińce” Stanisław Kryciński

Są takie miejsca, które swą tajemniczością przyciągają jak magnes. Wielu próbuje rozwikłać ich zagadkę, odkryć coś nowego, zaskoczyć wszystkich. Wydobyć na światło dzienne nieznaną dotychczas historię. Nielicznym się to udaje. Czy autorowi również? „Nie znajdziemy w Bieszczadach imponujących ruin czy monumentalnych budowli. Jednak już sama konfrontacja rzeczywistości z przedwojennymi mapami zadziwi niejednego. Ciągnące się dziś…

“Tołhaje” Stanisław Orłowski

Myśląc o zbójach, myślimy o sympatycznych góralach, którzy swoje życie poświęcili walce o dobro innych. Janosik i tym podobni. Jednak tołhaje, wbrew legendom, nie okradali bogatych by dawać biednym. A jeżeli nie zabijali to tylko dlatego, żeby nie ściągnąć na siebie gniewu rodziny nieboszczyka. Strach przed zemstą wygrywał z zasadami. Tołhajami nazywano zbójów zamieszkujących wioski…

“Bieszczady. Od Komańczy do Wołosatego” Stanisław Kryciński

Chociaż obszar Bieszczadów opisywany w tej książce jest raczej niewielki, to jednak ilość informacji, które autor zdobył na jego temat jest już całkiem spora. Od Komańczy, przez masyw Chryszczatej, Otryt – do Wołosatego. Wędrujemy poprzez lata XIX i XX wieku, poznając wydarzenia i ludzi, dzieje osadnictwa nad Osławą, losy Galicyjskiej Cesarsko-Królewskiej Kolei Żelaznej, którą to…

Maria Czerkawska – poetka lasu

Maria Czerkawska urodziła się 27 listopada 1881 roku w Bezmiechowej Górnej. Studia rozpoczęła na Wydziale Filozofii Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie (1904-1905). Niestety musiała je przerwać z powodu trudnej sytuacji rodzinnej i materialnej, po czym powróciła do Bezmiechowej. Rok później umiera jej ojciec. W 1915r., w trakcie działań wojennych opuszcza dom rodzinny. Najpierw mieszka w Zakopanem, następnie w Krakowie.…

Bieszczady na kartach książek

Bieszczady, niewątpliwie, są krainą owianą tajemnicą. Wiadomo o nich wiele i niewiele zarazem. Większość Polaków potrafi wskazać, gdzie leżą na mapie i z jakimi krajami graniczą. Natomiast mało kto wie, że Bieszczady to nie tylko miejsce styku kultury polskiej i ukraińskiej, ale też teren który niegdyś był pod wpływami Węgier, Austrii, Rusi Halickiej a nawet, przez chwilę, był…