Choceń

Choceń to odkrywana przez leśników miejscowość, której nie ma już na mapie. Tragiczne czasy po drugiej wojnie światowej wyludniły ją, a resztą zajęła się karpacka puszcza. 

Staraniem leśników i byłej mieszkanki, obecnie przebywającej w Kanadzie, powoli wydzierana lasom by stać się atrakcją turystyczną.

Choceń

Dawna wieś Choceń (wcześniej: Chocień) ulokowana jest na północ od Gabrów Wierchu (742 m n.p.m), na wschód od Kraińskiej Góry (656 m n.p.m.) pomiędzy Średnim Wielkim a Cisowcem. Nazwa wsi pochodzi prawdopodobnie od irańskiego “chacan”, tłumaczonego jako obwarowanie, szaniec, czy też miejsce walki.

Najdogodniejsze dojście prowadzi od strony Średniego Wielkiego, drogą która skręca od szosy przy starym cmentarzu i pozostałościach cerkwi w kierunku wschodnim. Utwardzona droga leśna kończy się rozległym placem, na którym składowane jest drewno. Tuż przed nim, w lewo skręca leśna droga do Chocenia. Wędruje się wzdłuż głębokiego jaru, którym spływa dopływ Kaliczki. Prowadzi tędy szlak rowerowy (kolor czerwony) – “Extreme Bieszczady”. Można również dojść z Cisowca – polną drogą z końca wsi. Czas dojścia od Średniego Wielkiego do początku doliny wynosi ok. 45 min.

Pierwsze wzmianki o Choceniu pochodzą z roku 1552, jako osady w dobrach rodziny Tarnawskich. Jednak wcześniej istniała tu prawdopodobnie warowna osada chroniąca trakt handlowy przez przełęcz nad Roztokami. Wieś została wyludniona i zniszczona w latach 1946-47. Część mieszkańców wywieziono jeszcze w roku 1946. Zostali przesiedleni na tereny obecnej Ukrainy. Pozostałych wysiedlono w ramach akcji “Wisła” w roku 1947 a zabudowania po części spalono. Dziś jest tu malownicza dolinka wraz z licznymi pozostałościami wsi, rozlokowanymi wzdłuż potoku oraz drogi w kierunku Cisowca. W bojkowskim Choceniu istniała filialna cerkiew greckokatolicka. Był to obiekt drewniany, trójdzielny, na planie podłużnym, z zamkniętym trójbocznie prezbiterium. Cerkiew wybudowano w roku 1870 i nadano wezwanie Opieki Matki Bożej. W roku 1900 była remontowana. Rozebrano ją po roku 1947, do dziś zachowała się czytelna podmurówka oraz symboliczny kamienny ołtarz z krzyżem pochodzącym z jej zwieńczenia. Liczba wiernych wynosiła: 1890 r. – 276, 1918 r. – 240 a w roku 1938 – 278. Tuż obok cerkwi stała drewniana dzwonnica o konstrukcji słupowej. Zachowała się wyraźna podmurówka. Po stronie południowej w odległości kilkunastu metrów można odnaleźć ślady cmentarza cerkiewnego. Nie zachowały się żadne nagrobki, widoczne są jedynie ślady mogił ziemnych. Wiosną 2007 ustawiono na cmentarzu brzozowy krzyż i ogrodzono teren.

Obecnie tereny wsi Choceń w 2/3 są w rękach prywatnych, natomiast 1/3 stanowi teren Nadleśnictwa Baligród. W roku 2003 pojawił się projekt rekonstrukcji wsi – m.in. odbudowanie części budynków i cerkwi.

Właściciele (Joanna Dominiczak i Saun Cutts) zlecili i sfinansowali wówczas badania, które przeprowadziła grupa historyków i architektów z Regionalnego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków. W wyniku prowadzonych prac znaleziono 54 siedliska – miejsca w których dawniej stały choceńskie chaty, a przy każdym z nich sady, studnie, piwniczki, itp. Jednym z ciekawszych odkryć było odnalezienie betonowych bloków, których dawni mieszkańcy nie stosowali (budulcem były kamienie i drewno). Po zasięgnięciu informacji okazało się, że podczas wojny Niemcy prowadzili tutaj odwierty w poszukiwaniu ropy. Według pomysłodawców, Choceń miałby się stać dla turystów miejscem pamięci o tragicznej historii Bieszczadów, a także miejscem edukacji przyrodniczej. Wiosną 2007 roku Nadleśnictwo Baligród przeprowadziło prace oczyszczające oraz zabezpieczające, m.in. zabezpieczono studnie, oczyszczono część podmurówek i piwnic a także cerkwisko i cmentarze. Podczas prac odnaleziono wiele cennych przedmiotów: serce dzwonu, kamienne ostrzałki, resztki szyb, podkowy, lemiesze pługów, tablice z tryzubem i inne. Znajdowano również wiele pocisków. Przez Choceń biegnie obecnie szlak papieski na Chryszczatą przez Kiełczawę.

No Comments Yet

Leave a Reply

Your email address will not be published.