Dubiecko

Miasteczko nad Sanem, położone przy starym trakcie handlowym z Przemyśla na Węgry. To tutaj urodził się Książę Poetów – Ignacy Krasicki czy jeden z największych awanturników Rzeczpospolitej – Stanisław Stadnicki zwany nie bez powodu „Diabłem Łańcuckim”. 

Panorama Dubiecka. Fot. Maser84maser84 (wikipedia.org)

DUBIECKO

Dawne miasteczko położone w dolinie Sanu, pełne pamiątek przeszłości, z pozostałościami po dawnym zamku. Wokół wspaniały i niepowtarzalny krajobraz pogórzański. Okolica zachęca do pieszych wędrówek i rowerowych wypadów.

Dubiecko jest położone przy starym trakcie handlowym prowadzącym z Przemyśla na Węgry i jest siedzibą gminy oraz lokalnym ośrodkiem gospodarczym. Ziemia dubiecka pełna jest atrakcji przyrodniczych i miejsc historycznych, które znajdują się w malowniczym krajobrazie doliny, jednej z najpiękniejszych i najczystszych rzek polskich, jaką jest San. Wszystko to stwarza bardzo dobre warunki dla rozwoju turystyki. Z Dubieckiem i okolicą związane są znane postacie historyczne – to tutaj urodził się Książę Poetów Ignacy Krasicki czy jeden z największych awanturników Rzeczypospolitej Stanisław Stadnicki zwany nie bez powodu „Diabłem Łańcuckim”. W sąsiedniej Nienadowej wiele czasu spędzał u swoich dziadków Aleksander Fredro.

Teren Dubiecka zamieszkiwany był jeszcze w okresie neolitu. Po drugiej stronie Sanu istniało w średniowieczu grodzisko obronne w miejscu nazywanym Ruska Wieś. Pod koniec XIV w. Kmitowie założyli na lewym brzegu Sanu nową osadę – Dubiecko i wybudowali dwór obronny. Wkrótce też wystarali się dla Dubiecka o prawa miejskie. Po Kmitach okoliczne dobra przejęli Stadniccy, za czasów których miasto przeżywało okres rozkwitu mimo powtarzających się niszczycielskich najazdów Tatarskich. Dla obrony przed nimi właściciele miasteczka ciągle rozbudowywali tutejszy zamek.

Zamek w Dubiecku w 1851 (wikipedia.org)

W połowie XVI w., na fali reformacji Stadniccy przeszli najpierw na luteranizm – urządzając w miejscowym kościele św. Ducha zbór, a następnie na kalwinizm, co wiązało się z ufundowaniem w Dubiecku szkoły kalwińskiej. Przez pewien czas właścicielem miasteczka był Stanisław Stadnicki, późniejszy „Diabeł Łańcucki”. Sąsiadom dał się we znaki napadając na ich wsie i miasteczka, a wziętych do niewoli więził w lochach zamku dubieckiego. W 1588 r. Dubiecko wraz z okolicznymi wsiami nabył od Stadnickich kasztelan przemyski Stanisław z Siecina Krasicki. Pod rządami Krasickich Dubiecko rozwijało się szybko i słynęło ze swojego rzemiosła – pracowali tu m. in. safiannicy, kuśnierze, rusznikarze czy miecznicy, działała wypalania wapna i cegły. Niestety nie omijały miasta nowe klęski, takie jak wielki pożar w 1608 r. uwieczniony w poemacie Jana Żabczyca „Na opłakany pożar dziedzicznego miasta Dubiecka…”. Pod koniec XIX w. Dubiecko stało się własnością Konarskich. Zniszczenia I wojny światowej spowodowały, że w 1934 r. miejscowość utraciła prawa miejskie. W czasie okupacji niemieckiej zniszczeniu uległy znaczne fragmenty starej zabudowy m. in. podcieniowe domy w rynku i synagogi będące własnością Żydów, którzy zostali wymordowani przez hitlerowców.

Warto zobaczyć: najciekawszym zabytkiem Dubiecka jest zespół zamkowo-parkowy. Zamek rozbudowywali kolejni właściciele Stadniccy, Krasiccy i Konarscy. To właśnie w nim w 1735 r. przyszły biskup i poeta, Ignacy Krasicki. Niestety, prawdopodobnie w 1750 r. pożar strawił część skrzydeł i po rozbiórce ocalało tylko jedno z nich. Przebudowano je z czasem na barokowy pałac. Na północ od niego rozciąga się otoczony murem park, w którego wschodniej części zachował się wał ziemny, pozostałość siedemnastowiecznych wiecznych fortyfikacji miasta. W centrum Dubiecka podziwiać można murowana cerkiew pw. Podwyższenia Świętego Krzyża, zbudowaną w 1928 r. Niestety, okresu zniszczeń i dewastacji obiektu nie przetrwało jego wyposażenie, obecnie w odnowionym zabytku mieści się Dom Sztuki.

Cerkiew, obecnie użytkowana jako galeria. Fot. Palkin (wikipedia.org)

Na rynku stoi zrekonstruowany pomnik Marszałka Józefa Piłsudskiego, ustawiony tu w 1934 w dwudziestą rocznicę wymarszu drużyny strzeleckiej Ziemi Dubieckiej.

Na starym cmentarzu zachowało się wiele ciekawych nagrobków, szczególnie warta uwagi są kaplice grobowe – jedna z nich należy do rodów Krasickich i Konarskich, droga do Weyssenwolfów właścicieli majątku w Ruskiej Wsi (obecnie Wybrzeże). Ciekawym miejscem jest wzniesienie zwane Monastyrzec, gdzie według miejscowej tradycji istniał klasztor bazyliański z okazałą cerkwią, chroniącą bardzo starą ikonę. Jedną z atrakcji Dubiecka jest prywatne Muzeum Skamieniałości i Minerałów, w którym  zgromadzonych jest kilka tysięcy eksponatów, skamieniałości fliszu karpackiego (ryby, kraby, rośliny) i kości ssaków plejstoceńskich (np. mamutów, nosorożców włochatych, reniferów).

Turystyka: okolice Dubiecka to dziesiątki kilometrów znakowanych szlaków rowerowych i pieszych. Wzdłuż doliny Sanu biegnie rowerowy „Szlak Nadsańskich Umocnień”- część południowa (znaki czarne), na którym znajdują się zabytki militarne z okresu II wojny światowej – pozostałości tzw. „Linii Mołotowa”. Szlak rozpoczyna się w Solinie i prowadzi wzdłuż Sanu, aż do Przemyśla. Doliną Sanu prowadzi też rowerowy szlak „Prawem i lewem” – odcinek dubiecki (znaki zielone). Tematycznie nawiązuje on do prozy Władysława Łozińskiego, opisującego dzieje szlachty zamieszkującej tereny ziemi przemyskiej i sanockiej na przełomie XVI i XVII wieku. W rejonie miasteczka dużą atrakcją jest szlak wodny „Błękitny San” – rzeka zatacza tu bowiem rozległe, kilkukilometrowe meandry, tworzące niepowtarzalne krajobrazy. Niezwykłe bogactwo przyrody i całość wód na tym odcinku objęta jest ochroną w ramach europejskiej sieci Natura 2000. Bardzo interesująca pod każdym względem jest trasa turystyczna „Trzy ścieżki tożsamości – środowisko, historia, kultura” (znaki czerwone, ukośne), dająca okazję do zetknięcia się z najbardziej urokliwymi zakątkami okolicy i miejscami o ciekawej ale zarazem trudnej historii. Trasą opiekuje się Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Dubieckiej.

W okolicy: miłośnicy starej architektury sakralnej mogą podziwiać piękne kościoły i cerkwie w Bachórzu, Dynowie, Piątkowej czy Babicach. Przykłady architektury rezydencjonalnej znajdziemy w Bachórzcu, Bachórzu, Nienadowej, Babicach oraz Krzywczy. W okolicy Dubiecka występują liczne osobliwości przyrodnicze, które podlegają ochronie w specjalnych rezerwatach, a ich walory można odkrywać dzięki wytyczonym przez nie ścieżkom edukacyjnym. Taką atrakcją jest na pewno jest rezerwat przyrody “Broduszurki” i wytyczona w nim ścieżka “Winne – Podbukowina”.

No Comments Yet

Leave a Reply

Your email address will not be published.