Galicyjska straż ogniowa – śladami strażackiej przeszłości regionu, cz. I

Z historią galicyjskich miast i wsi nieodzownie związana jest straż pożarna, która ewoluowała przez dziesięciolecia, a wraz z nią także używany przez strażaków sprzęt. Doskonalono go intensywnie poczynając od drugiej połowy XIX w. kiedy powstawały pierwsze, zorganizowane związki pożarnicze, które w 1921 r. połączyły się w Główny Związek Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej.

Wprawdzie w samych Bieszczadach nie ma prawdziwie strażackiej ekspozycji, lecz na ich skraju można już poznawać historię galicyjskich strażaków w sanockim skansenie. Nieco dalej, w Trześniowie prywatną kolekcję hełmów strażackich, a w Starej Wsi strażackie muzeum. Podobne znajduje się w Przeworsku. Pojedyncze zabytki techniki strażackiej stoją przy remizie w Ustrzykach Dolnych i Nozdrzcu oraz obok cerkwi w Dobrej.

W naszej najbliższej okolicy historię straży pożarnej i jej wyposażenia można prześledzić w Podkarpackim Muzeum Pożarnictwa w Starej Wsi. Placówkę tą powołano do życia w 1985 r. Mieści się ona w Domu Strażaka przy drodze głównej wiodącej z Rzeszowa do Sanoka. W sześciu salach wystawowych zgromadzonych jest około 300 eksponatów sprzętu, urządzeń i narzędzi gaśniczych, około 1000 archiwaliów pożarniczych i ponad 150 eksponatów kultury ludowej.

Do najciekawszych pożarniczych eksponatów należą:

  • pierwszy po II wojnie światowejsamochód gaśniczy, wykonany w 1950 r. we Wrocławiu na podwoziu samochodu ciężarowego „Dodge”, jeden z pierwszych krajowych samochodów gaśniczych Star N71, na podwoziu samochodu Star A 20 – produkcji Sanockiej Fabryki Wagonów w Sanoku z 1952 r;
  • samochodowa przyczepka strażacka P81do przewozu motopompy i sprzętu towarzyszącego, również wykonana w Sanockiej Fabryce Wagonów w 1953 r., konny wóz strażacki z sikawką ręczną produkcji Unii Strażackiej we Lwowie z 1928 r., ciągniony przez trzech strażaków wózek strażacki na żelaznych kołach z sikawką ręczną z początku XX w.

Interesującą kolekcję tworzą sikawki ręczne, a wśród nich sikawka pachowa produkcji czeskiej przełomu XIX i XX w oraz sikawka ręczna ze złączem gwintowym.

Wśród mniejszych eksponatów znajdują się niezwykle ciekawe eksponaty takie jak:  hełmy mosiężne z łuskami i sokołem, trąbka sygnałowa czy mosiężna prądownica wodno pianowa. Ciekawą kolekcję tworzą również dokumenty, fotografie i medale strażackie.

Niezwykle interesująca wystawa poświęcona tematowi pożarnictwa znajduje się także w Muzeum w Przeworsku – Dział Historii Pożarnictwa zajmuje budynki dawnych stajni przy przeworskim pałacu.

Robert Bańkosz

No Comments Yet

Leave a Reply

Your email address will not be published.