CZARNA I OKOLICE

Położona przy dużej i małej obwodnicy bieszczadzkiej Czarna Górna to wieś pełna swojskich klimatów. W jej centrum stoi okazała świątynia z pięknym ikonostasem. Zobaczyć tu można także nadal czynną kopalnię ropy naftowej.

Nazwa wsi Czarna prawdopodobnie pochodzi od naturalnych wycieków ropy naftowej, którą na masową skalę zaczęto tu wydobywać w połowie XIX wieku i ma to miejsce po dzień dzisiejszy. Występują tu także źródła wody mineralnej i od 1974 r.

Czarna Górna to wieś agroturystyczna, siedziba gminy. Lokowana w 1505 r. w rozległej kotlinie potoku Czarny. Z czasem wyodrębniły się jako dwie części: Czarna Dolna i Czarna Górna. Wieś posiada status uzdrowiska.

CO WARTO ZOBACZYĆ W CZARNEJ I NAJBLIŻSZEJ OKOLICY?

 

5 NAJWIĘKSZYCH ATRAKCJI:

1. Muzeum Historii Bieszczad

Muzeum Historii Bieszczad to muzeum prywatne, które jest wpisane do rejestru muzeów prowadzonego przez Departament Dziedzictwa Kulturowego. Założycielami Muzeum są Rafał i LeAnn Dudka. Jego prowadzenie ma na celu gromadzenie i ochronę przedmiotów mających wartość historyczną oraz pełni funkcję edukacyjną z zakresu historii i kultury Bieszczad.

Zakładając to muzeum, chcieliśmy pokazać i przybliżyć bogatą, a często tragiczną historię tego miejsca.  Na początku była to niewielka kolekcja, dziś jest to ponad 2000 eksponatów, posegregowanych tematycznie w różnych ekspozycjach. Związane są one z życiem codziennym dawnych mieszkańców, ich wierzeniami. Jak również z okresem I i II wojny światowej, przemysłem a także czasem powojennych Bieszczad – z pasją opowiada Rafał.

 

2. Kraina Lipecka

Projekt odnosi się do historii akcji przesiedleńczej, podczas której, na mocy porozumienia między rządami Polski i ZSRR o wymianie odcinków granicznych z 15 lutego 1951 r. Polska została zmuszona do oddania 480 km² w powiecie hrubieszowskim i tomaszowskim na Lubelszczyźnie w zamian za taki sam obszar pogórza bieszczadzkiego. Zgodnie z porozumieniem każda ze stron miała przesiedlić na własną rękę autochtonów. Przesiedleńcy z Sokalszczyzny zajęli 17 wsi, w tym Lipie (20 rodzin), Bystre (12 rodzin) i Michniowiec (22 rodziny). Pojawili się tu jesienią 1951 r. Zastali jałowe górskie gleby i bojkowskie gospodarstwa, bardzo skromne, zaniedbane, odbiegające od tego, co zostawili na Sokalszczyźnie…

 

3. Galeria Barak

Galerii w Biesach dostatek, ale ta jest szczególna. A dlaczego? Z prostego powodu – to zasługa jej właścicieli Róży i Krzysztofa Franczaków, którzy 20 lat temu w Czarnej w niewielkim baraku, założyli galerię sztuki. Miejsce niezwykłe, pełne twórczych inspiracji i ciepła, które stało się jednym z najbardziej rozpoznawalnych miejsc w Bieszczadach.

Róża maluje, Krzysztof rzeźbi, a od jakiegoś czasu ich artystyczne światy połączyła ceramika, które zaczęła zdecydowanie dominować w ich twórczości. Oprócz ich dzieł, w Galerii Barak znajdziemy też dzieła innych zdolnych artystów bieszczadzkich i sami weźmiemy udział w warsztatach.

 

4. Cerkiew w Bystrem

Drewniana cerkiew greckokatolicka pw. Michała Archanioła została zbudowana w 1902 roku, na miejscu starszej świątyni. Po 1951 roku świątynia została całkowicie opuszczona, po wysiedleniu miejscowej ludności. Mimo starań wiernych rzymskokatolickich nie została przywrócona do kultu z powodu oporu władz. Wyposażenie wnętrza zostało rozkradzione w latach pięćdziesiątych. W 1962 roku pozostałe elementy wyposażenia wywieziono do tzw. „Składnicy Ikon w Łańcucie”. Tam też znajduje się duża część XVIII-wiecznych ikon z tutejszego ikonostasu. W cerkwi pozostała rama ikonostasu, podstawa ołtarza i kwot.

 

5. Izba Historyczna w Szkole Podstawowej w Czarnej Górnej

Przy Szkole Podstawowej im. Ignacego Łukasiewicza w Czarnej Górnej funkcjonuje Izba Historyczna, której celem jest prezentacja dorobku kulturowego Bieszczadów. Eksponaty, które się w niej znajdują – i zapewne też znajdą, są zbierane przez panią Annę Łysyganicz  samą dyrektor szkoły.

Przedmioty zgromadzone w Izbie są bardzo różnorodne. Znajduje się w niej pokaźny zbiór dokumentów: świadectw szkolnych, metryk urodzenia, dokumentów związanych z przesiedleniem 1951r. oraz czasopism. Natomiast najliczniejszą część zbiorów stanowią przedmioty codziennego użytku: młynki do kawy, żelazka, moździerze, kosze, wrzeciona, kołowrotek oraz narzędzia rolnicze.

 

Co jeszcze warto zobaczyć? 

Dawną cerkiew greckokatolicką pw. św. Dymitra Męczennika, a obecnie kościół rzymskokatolicki.

 

W Czarnej funkcjonuje także jedna z najstarszych w Polsce kopalnia ropy naftowej. Wiele urządzeń (tzw. kiwony) pamięta zapewne czasy przedwojenne i mamy wrażenie, że to żywy techniczny skansen. Inne są już nowoczesnymi urządzeniami wydobywczymi. Mamy więc doskonałą możliwość porównywania postępu technicznego.

 

Warto odwiedzić cerkwisko w Czarnej Dolnej, z krzyżami nagrobnymi. We wsi zachowało się jeszcze sporo przykładów tradycyjnego budownictwa wiejskiego. Ciekawie prezentują się liczne tutaj stare krzyże i kapliczki przydrożne.

 

DOSTĘPNE SZLAKI TURYSTYCZNE

Przez wieś biegnie kilka tras turystycznych. Wytyczono tu rowerowy szlak łącznikowy (znaki czarne) biegnący od krzyżówki w Hoszowie do Czarnej.  Szlak „Zielony Rower 8A Czarna-Bystre”, biegnący po gminie Czarna (znaki niebieskie) oraz druga jego część „Zielony Rower Czarna – Olchowiec”. Dla lubiących przejazdy terenowe wytyczono szlak „Extreme Bieszczady” (znaki czerwone) biegnący na trasie Czarna – Sokołowa Wola – Teleśnica Oszwarowa – Chrewt.

fot.: zatoka w Chrewcie 

Rowerowy „Szlak Ikon” (znaki niebieskie) prowadzący z Ustrzyk Dolnych aż do Chmiela. „Szlak Architektury Drewnianej” prowadzący z Leska w okolice Ustrzyk Dolnych, na którym podziwiać można najpiękniejsze drewniane cerkwie i kościoły.

Z lokalnych tras edukacyjnych warto polecić ścieżkę historyczno-dydaktyczną “Siedlisko” (znaki zielone). Prowadzi ona z Czarnej do Czarnej Dolnej i ukazuje pamiątki historyczne oraz walory krajobrazowe okolicy. Warto zwrócić uwagę na dawną zabudowę wsi, kapliczki przydrożne oraz cerkwisko i cmentarz w Czarnej Dolnej. Przez Czarną przebiega Transbeskidzki Szlak Konny PTTK, który rozchodzi się stąd w kilku kierunkach. Wierzchem możemy udać się w sąsiedztwo Jeziora Solińskiego lub zwiedzić urokliwe wioski tuż przy granicy z Ukrainą. Chcąc poznać walory krajobrazowe i historyczne gminy Czarna trzeba udać się na ścieżkę historyczno – przyrodniczą „Żukowem do Krainy Lipeckiej” (znaki żółte, ukośne) prowadzącą przez najbardziej malownicze okolice.

 

W okolicy…

Z Czarnej niedaleko do brzegów Jeziora Solińskiego w miejscowości Chrewt, gdzie istnieje możliwość uprawiania sportów wodnych i wędkowania. W Lutowiskach funkcjonuje pierwsze w Bieszczadach Ekomuzeum „Trzy Kultury”.  Na jego obszarze możemy zwiedzić wiele ciekawych historycznie i przyrodniczo miejsc. Po drodze do Lutowisk wart polecenia jest punkt widokowy z panoramą Bieszczadów Wysokich (duży parking po prawej stronie drogi).  Dla miłośników architektury sakralnej godna polecenia może być wycieczka rowerowa do Michniowca i Bystrego gdzie zachowały się unikalne drewniane cerkwie i duża ilość starych krzyży przydrożnych.

 

Dla wielu turystów odwiedzających Bieszczady jedna z najważniejszych atrakcji są dawne cerkwie. Również w Czarnej warto zobaczyć i zwiedzić kościół a do 1951 r. drewnianą cerkiew pw. św. Dymitra Męczennika. Większość turystów zachwyca się wnętrzem świątyni z uwagi na zachowany niemal w komplecie ikonostas i ołtarze boczne. Wystrój obecnego kościoła uzupełnia się nawzajem bowiem w nawach bocznych możemy podziwiać figury św.św. Piotra i Pawła a także scenę Pasji przywiezione tu przez przesiedleńców z klasztoru bernardynów w Sokalu. Niemałym zdziwieniem jest dla wielu sam wygląd świątyni, jej architektura. Wprawne oko od razu zauważy, że niewiele ma ona wspólnego ze stylistyką cerkiewną i z daleka sylwetka obiektu przypomina raczej typowy kościół. Na dodatek fasadę zdobią wysmukłe, drewniane kolumny, przypominające porządek dorycki. To bodaj jedyny taki przypadek w Polsce na obiekcie cerkiewnym. Te stylistyczne niespodzianki nie są jednak dziełem przypadku i dają się wytłumaczyć. Otóż pod koniec XVIII i niemal do końca XIX wieku w architekturze cerkiewnej, zwłaszcza w Galicji Wschodniej panuje trend tzw. latynizowania czyli budowania świątyń podobnych do kościołów rzymskokatolickich.  Pomijano na przykład typowe elementy architektoniczne jak kopuły, które zastępowano dachami dwuspadowymi. W ten sposób powstało wiele cerkwi, które sylwetką przypominają dziś kościoły. Na terenie Bieszczad istnieje wiele takich obiektów.

 

 

Zaplanuj swoją podróż!

Atrakcje i usługi z tego regionu:

Chrewt

Chrewt – sezonowa osada turystyczna i letniskowa. Są tu doskonałe warunki do uprawiania sportów wodnych i rekreacji. Okolica zachęca też do wycieczek pieszych, rowerowych czy konnych.   Chrewt Wody Jeziora Solińskiego tworzą tu malowniczą zatoczkę, wciśniętą górski w krajobraz. To prawdziwy raj dla amatorów sportów wodnych, zwłaszcza latem i przyjazny, szczególnie dla wędkarzy. Chrewt to letniskowa osada…

Mówią o niej – archiwum IPNu z Polany

Mowa tutaj o niezwykłej osobie, pełnej skromności, ciepła, ale też ogromnej wiedzy z życia Polany (gm. Czarna) – pani Marii Faran. Urodzona w Polanie, wraz z rodziną zmuszona została w 1945 roku do ucieczki na Dolny Śląsk. Wróciła do rodzinnej miejscowości mając 17 lat. W latach 1965-1998 pracowała w bibliotece i świetlicy wiejskiej w Polanie.…

Muzeum Historii Bieszczad w Czarnej Górnej

Ciekawym miejscem Bieszczadach, które warto nanieść na plany swoich wycieczek jest Muzeum Historii Bieszczad w Czarnej Górnej. Muzeum Historii Bieszczad to muzeum prywatne, które jest wpisane do rejestru muzeów prowadzonego przez Departament Dziedzictwa Kulturowego. Założycielami Muzeum są Rafał i LeAnn Dudka. Jego prowadzenie ma na celu gromadzenie i ochronę przedmiotów mających wartość historyczną oraz pełni funkcję edukacyjną…

Bieszczadzki nordic walking – Krainą Lipecką w gminie Czarna – cz. II

Zapraszamy do poznania kolejnej – czerwonej trasy bieszczadzkiego nordic walking w gminie Czarna.  Jej długość to 8,1 km, a szacunkowy czas przejścia – 1 godz. 30 min. Ruszamy w kierunku przeciwnym w stosunku do trasy zielonej, za to w towarzystwie znaków czarnych, skręcając w prawo na drodze głównej o statusie wojewódzkiej, z nr 896 – głównej obwodnicy bieszczadzkiej.…

Rabe

Rabe to dziś wieś agroturystyczna, wykorzystująca swoje walory krajobrazowe i przyrodnicze. Działa tu ośrodek jeździecki OGTJ. W Rabem warto zobaczyć dawną cerkiew greckokatolicką o niespotykanej bryle i z zachowanym ikonostasem w otoczeniu której znajduje się cmentarz przycerkiewny. Leży przy dużej obwodnicy bieszczadzkiej. W jej centrum króluje urokliwa bojkowska cerkiew z zachowanym ikonostasem. Piękny krajobraz i…

Polana

Polana – wieś agroturystyczna rozciągająca się w pięknej dolinie przy małej obwodnicy bieszczadzkiej, u północnego podnóża pasma Otryt. Od czasu powstania Zalewu Solińskiego Polana, położona w jego pobliżu stała się naturalnym zapleczem wypoczynkowym i rekreacyjnym. W ostatnich latach jest też atrakcyjnym ośrodkiem jeździeckim. POLANA Wieś położona w rozległej kotlinie ze swoistym mikroklimatem. Okolica pełna zwierzyny…

Michniowiec

Michniowiec  wieś położona w jednej z najpiękniejszych krajobrazowo dolin bieszczadzkich. Położona na uboczu jest idealnym miejscem na wypoczynek. W Michniowcu, podobnie jak w sąsiednich wsiach zachowała się ciekawa drewniana cerkiew oraz duża ilość starych krzyży przydrożnych. MICHNIOWIEC Michniowiec to prawdziwy „koniec świata”, leżący z dala od głównych szlaków i dróg. W centrum zabudowy zachowała się…

Lipie

Lipie – niewielka miejscowość położona u podnóża pasma Ostre. Są tu dwie stadniny koni. Rozległa dolina i sąsiedztwo lasów dają możliwość idealnego wypoczynku   LIPIE Wieś położona w widokowej kotlinie z rozległymi widokami na Karpaty Wschodnie. Prawdziwy raj dla amatorów jazdy konnej. Okolica nie mniej przyjazna dla rowerów i trekkingu. Warto wiedzieć, że Lipie z Michniowcem…

Czarna

Czarna – Wieś agroturystyczna położona w rozległej kotlinie potoku Czarny. W połowie XIX wieku odkryto tu pokłady ropy naftowej, które eksploatuje się do dnia dzisiejszego. Występują tu także źródła wody mineralnej i od 1974 r. Czarna posiada status uzdrowiska. CZARNA Położona przy dużej i małej obwodnicy bieszczadzkiej wieś pełna swojskich klimatów. W jej centrum…

Bystre k. Baligrodu

Bystre koło Baligrodu to schowana w lesistej dolinie miejscowość z dużym ośrodkiem wypoczynkowym i dobrym wyciągiem narciarskim. W okolicy rzadkie wody mineralne. Okolice przyjazne rowerzystom. BYSTRE koło BALIGRODU Bystre koło Baligrodu to mała osada leśna w dolinie potoku Jabłonka, która leży przy trasie dużej obwodnicy bieszczadzkiej. Wieś Bystre istniała już w poł. XVI w.…

Pętla rowerowa Zielony Rower 8A “Czarna”

Odcinek szlaku Zielony Rower tworzy trzydziestokilometrową pętlę rozpoczynającą się w Czarnej. Szlak 8A – „Czarna” Czarna (0,0 km) – Polana (7,8 km) – Skorodne (12,3 km) – Kaczmarewka (16,8 km) – Lipie (20,5 km) – Michniowiec, Bystre (25,6 km)  – Czarna (30 km) Odcinek 8A szlaku “Zielony Rower” tworzy 30-kilometrową pętlę, która rozpoczyna się w…

Szlak “Zielony Rower 2A Rabe”

Szlak rowerowy, po drodze rezerwat przyrody „Gołoborze” w Rabem i baza studencka „Rabe”. Szlak 2A gm. Baligród „Rabe” – 38,2 km Przebieg szlaku: Baligród (0,0 km) – Mchawa (3,95 km) –  Kiełczawa (7,3 km) – Kalnica (9,55 km) – Rabe (19 km) – Kołonice (27,7 km) – Bystre (35,3 km) – Baligród (38,2 km) Wycieczka…

Szlak rowerowy: Zielony Rower 7B “Olchowiec”

Ten dwudziestopięciokilometrowy odcinek szlaku Zielony Rower rozpoczyna się w Polanie, miejscowości która powstała w XV wieku na prawie wołoskim.  Szlak rowerowy Zielony Rower, 7B – „Olchowiec” Polana – Wańka Dział (3,2 km) – Serednie Małe (3,8 km) – Olchowiec (12,1 km) – Chrewt (14,9 km) – Polana (25,0 km) Ten 25-kilometrowy odcinek szlaku Zielony Rower rozpoczyna…

Czarna – Szlak Ikon

Dużą obwodnicą Bieszczadzką przez gminę Czarna prowadzi szlak łącznikowy rowerowego Szlaku Ikon z Ustrzyk Dolnych do Chmiela. Obiekty leżące przy tym odcinku szlaku to kilka wspaniałych cerkwi. Trasa rowerowa – Czarna – “Szlak Ikon” Przez gminę Czarna przebiega trasa rowerowa “Szlaku Ikon”, która prowadzi z Ustrzyk Dolnych do Chmiela nad Sanem. Wśród obiektów sakralnych tego…

Szlak rowerowy “W królestwie żubrów”

Długa i malownicza trasa prowadząca przez niezamieszkałe tereny Pogórza Bieszczadzkiego leżącego pomiędzy Żukowem, a Jeziorem Solińskim.  Szlak rowerowy “Extreme Czarna – W królestwie żubrów” Przebieg trasy: Czarna (0,0 km) – Czarna Dolna (4,2 km) – Harwaty (5,6 km) – Wola Sokołowa (9,2 km) – Bukowina (10,4 km) – Daszówka (12,6 km) – G. Stożek (16,7…

Bieszczadzki nordic walking – Krainą Lipecką w gminie Czarna – cz. I

Dzisiaj zapraszamy do pierwszej odsłony tras wytyczonych w gminie Czarna oraz poznania atrakcji kulturalno-przyrodniczych tego zakątka Bieszczadów. Od czego pochodzi nazwa „Czarna”? Jedni twierdzą, że od koloru wody przepływającego przez osadę potoku, zwanego zresztą Czarnym lub Czarną, inni, że od naturalnych wycieków ropy naftowej. Wersje te poniekąd wcale sobie nie przeczą i wskazują na stałą obecność w Czarnej „czarnego złota”, którego poszukiwano…

Izba Historyczna w Szkole Podstawowej w Czarnej

Przy Szkole Podstawowej im. Ignacego Łukasiewicza w Czarnej Górnej funkcjonuje Izba Historyczna, której celem jest prezentacja dorobku kulturowego Bieszczadów. Eksponaty, które się w niej znajdują – i zapewne też znajdą, są zbierane przez panią Annę Łysyganicz – samą dyrektor szkoły. Przedmioty zgromadzone w Izbie są bardzo różnorodne. Znajduje się w niej pokaźny zbiór dokumentów: świadectw szkolnych, metryk…

Żłobek

Niewielka miejscowość położona przy dużej obwodnicy bieszczadzkiej, której dużą atrakcją jest hodowla danieli i jeleni karpackich, które można oglądać w specjalnej zagrodzie tuż przy drodze. Dla smakoszy dań rybnych istnieje możliwość wędkowania i wyłowienia własnego pstrąga na miejscowym łowisku. Żłobek to niewielka miejscowość leżąca na uboczu, w dolinie. Wokół rozciągają się przepastne lasy pełne zwierzyny.…

Jeziorka Bobrowe w zimie

Wyprawa szlakiem zimą, znacznie wzbogaca nasze oczy w widoki, których Bieszczady strzegą zazdrośnie, kiedy zieleń przyrody opuszcza zasłonę tajemniczości. Z ogromną przyjemnością wybrałam się na wędrówkę nad Jeziorko Bobrowe. Wielokrotnie przemierzałam ten szlak, wędrując latem, wiosną i jesienią.  Jednak zimą zobaczyłam jakby na nowo to miejsce. Wilcza ścieżka W ściółce zetlałej; Trop jelenia Na ścianie…

Lokalnie i zdrowo – dla wszystkich w Gminie Czarna

Coś do zjedzenia, coś do zobaczenia – czyli start Gminy Czarna z produktem lokalnym. Z wyjątkową inicjatywą w Gminie Czarna wystąpiła pani Małgorzata Kozłowska –  pasjonatka zdrowego żywienia. Od blisko 2 lat wdrażała w życie swój pomysł – by zaoferować turystom produkt lokalny Gminy Czarna. Realizatorom pomysłu (mieszkańcom i Urzędowi Gminy Czarna), zależy na pokazaniu, że właśnie…

Żłobek – cerkiew pw. Narodzenia Bogurodzicy

Drewniana cerkiew greckokatolicka pod wezwaniem Narodzenia Bogurodzicy, wzniesiona w 1830 roku. Po wysiedleniu dawnych mieszkańców służyła aż do 1973 roku jako magazyn szyszek. Od 1979 roku jest użytkowana jako kościół rzymskokatolicki. Świątynia jest orientowana, konstrukcji zrębowej, zewnętrznie dwudzielna, pobita gontem. Prezbiterium prostokątne, z zakrystią od strony północnej. Nawa poprzedzona jest przedsionkiem konstrukcji słupowo-ramowej We wnętrzu znajduje…

Rabe – cerkiew pw. św. Mikołaja

Drewniana cerkiew greckokatolicka zbudowana w 1852 roku. Po 1951 roku wykorzystywana w charakterze magazynu. Podobno składowano w niej ikony i utensylia pochodzące z innych cerkwi.  Drewniana cerkiew greckokatolicka zbudowana w 1852 roku. Od 1974 roku służy jako kościół rzymskokatolicki. Cerkiew jest orientowana, konstrukcji zrębowej, pobita gontem, trójdzielna. Zakrystia od północnej strony prezbiterium. Od frontu, przy przednawiu ganek…

Polana – cerkiew pw. św. Mikołaja

Drewniana cerkiew greckokatolicka pod wezwaniem św. Mikołaja, zbudowana w 1790 roku. Drewniana cerkiew greckokatolicka pod wezwaniem św. Mikołaja została zbudowana w 1790 roku. W 1922 roku odnowiono ją i przedłużono nawę główną. Najprawdopodobniej świątynię tę pierwotnie zbudowano z przeznaczeniem na rzymskokatolicką kaplica dworska, którą Urbańscy (ówcześni właściciele wsi) przekazali ruskiej gromadzie, w zamian za pomoc przy budowie…

Michniowiec – cerkiew pw. Narodzenia Bogurodzicy

Drewniana cerkiew greckokatolicka pod wezwaniem Narodzenia Bogurodzicy, wzniesiona w 1863 roku. Drewniana cerkiew greckokatolicka pod wezwaniem Narodzenia Bogurodzicy została wzniesiona w 1863 roku, a następnie była odnowiona w roku 1924. Po 1951 roku świątynia została zamknięta i przez kolejne lata była użytkowana w charakterze magazynu zbożowego. W 1962 roku wywieziono z niej ikony oraz pozostały…

Bystre k/Czarnej – cerkiew pw. Michała Archanioła

Drewniana cerkiew greckokatolicka pod wezwaniem Michała Archanioła. Zbudowana została w 1902 roku, na miejscu starszej świątyni. Drewniana cerkiew greckokatolicka pod wezwaniem Michała Archanioła została zbudowana w 1902 roku, na miejscu starszej świątyni. Po 1951 roku świątynia została całkowicie opuszczona, po wysiedleniu miejscowej ludności. Mimo starań wiernych rzymskokatolickich nie została przywrócona do kultu z powodu oporu władz.…