Nozdrzec

Nozdrzec i najbliższa okolica stanowi niezwykle atrakcyjny obszar turystyczny i rekreacyjny. Liczne walory przyrodnicze, historyczne, kulturowe oraz atrakcje turystyczne stanowią ogromny potencjał dla rozwoju tego regionu. 

 

Panorama Nozdrzca. fot. Bogdan Śnieżek (wikipedia.org)

NOZDRZEC

Wieś rozciąga się nad brzegami Sanu. W centrum widoczny jest dawny pałac Skrzyńskich. W okolicy liczne osobliwości przyrodnicze, historyczne, kulturowe oraz atrakcje turystyczne.

Nozdrzec to wieś położona na lewym brzegu Sanu, na południe od Dynowa, jest siedzibą gminy. Istniała już w połowie XV wieku i początkowo należała do dóbr dynowskich Kmitów. Nozdrzec stosunkowo często zmieniał właścicieli. Należał kolejno do Tarnowskich, Wapowskich, Krasickich, Wolskich, Bukowskich. Na początku XIX w. nabyli go Skrzyńscy wraz z kilkoma wsiami w okolicy. Byli właścicielami Nozdrzca do 1939 r. Ciekawą postacią związaną z miejscowością był żyjący tu w połowie XIX w. głuchoniemy malarz Franciszek Ksawery Prek, autor pamiętnika Czasy i ludzie, który opisuje barwnie życie ziemiaństwa tych stron. Jako malarz Prek zasłużył się licznymi pracami przedstawiającymi rezydencje szlacheckie i sceny rodzajowe w ich wnętrzach. Pozostawił także zbiór, bezcennych dziś grafik przedstawiających stroje ludowe z okolic Sanoka i Dynowa. Dzisiejszy Nozdrzec to coraz bardziej miejscowość letniskowa i agroturystyczna, wykorzystująca swoje położenie na szlakach turystycznych i przyciągająca pięknem krajobrazu doliny Sanu.

 

Warto zobaczyć: we wschodniej części wsi można zobaczyć murowany klasycystyczny pałac, zbudowany w 1843 r. przez Ludwika Skrzyńskiego, według projektu Aleksandra Fredry, na miejscu starego zamku. Spalony w 1915 r. przez wojska rosyjskie, został przebudowany w 1920 r. W latach 1939 – 41 w pałacu stacjonowała duża jednostka Grenzschutzu, a w latach 1945 – 47 służył on jako schronienie dla uciekinierów przed bandami UPA. Dopiero po przejęciu przez Krośnieńskie Huty Szkła, pałac został w latach 1980-1988 odrestaurowany i obecnie pełni funkcję hotelu. Otoczenie pałacu stanowią resztki rozległego kiedyś parku krajobrazowego, w którym zachowała się murowana kaplica dworska z drugiej połowy XIX w. W centrum wsi stoi murowany kościół parafialny pw. św. Stanisława z 1746 r., z późnobarokowymi ołtarzami. Na cmentarzu zachował się oryginalny kamienny nagrobek w formie obelisku, ozdobiony płaskorzeźbą czaszki z piszczelami. To tzw. “krzyż pańszczyźniany” jakich wiele postawiono w Galicji po zniesieniu pańszczyzny w 1848 r. W tym czasie chłopi urządzali we wsiach pogrzeby pańszczyzny, które polegały z reguły na zakopywaniu (grzebaniu) ksiąg powinności wobec dworu. Tak pochowanej pańszczyźnie stawiano nagrobek z odpowiednim napisem.

Dawna zabudowa wsi. Budynek przysłupowy z 1855, obecnie własność skansenu w Sanoku. fot. Lucek (wikipedia.org)

Turystyka: Nozdrzec i najbliższa okolica stanowi niezwykle atrakcyjny obszar turystyczny i rekreacyjny. Liczne walory przyrodnicze, historyczne, kulturowe oraz atrakcje turystyczne stanowią ogromny potencjał dla rozwoju tego regionu. Chcąc wykorzystać ten potencjał kilka gmin utworzyło Związek Gmin Turystycznych Pogórza Dynowskiego. Efektem wspólnych działań są liczne trasy edukacyjne, piesze i rowerowe, zaprojektowane tak aby średnio zaawansowany turysta pokonał je bez specjalnego zmęczenia. Można je zacząć i skończyć na dowolnym etapie. Ich tematem przewodnim jest „Doliną Sanu”. Ponadto wzdłuż doliny Sanu biegnie kilka atrakcyjnych szlaków turystycznych. Rowerowy „Szlak Nadsańskich Umocnień” – cześć południowa (znaki czarne). Prezentuje on zabytki militarne II wojny światowej jakimi są pozostałości  tzw. „Linii Mołotowa”. Szlak rozpoczyna się w Solinie i prowadzi wzdłuż Sanu, aż do Przemyśla. Prowadzi tu również rowerowy szlak „Prawem i lewem” – odcinek dubiecki (znaki zielone). Tematycznie nawiązuje on do prozy Władysława Łozińskiego opisującego dzieje szlachty zamieszkującej tereny ziemi przemyskiej, sanockiej na przełomie XVI i XVII wieku.  Dla amatorów wypraw kajakowych biegnie tu bardzo atrakcyjny szlak wodny „Błękitny San”. Szlak bierze swój początek kilka kilometrów poniżej źródeł Sanu a kończy się u ujścia Wisły. Niezwykłe bogactwo przyrody i całość wód na tym odcinku objęta jest ochroną w ramach europejskiej sieci Natura 2000.

W okolicy: tutejsze lasy i wzgórza znajdują się w obszarach Parku Krajobrazowego Pogórza Przemyskiego oraz Przemysko-Dynowski i Wschodniobeskidzkiego Obszaru Chronionego Krajobrazu , posiadającego wyjątkowe walory przyrodnicze, kulturowe i krajobrazowe. Utworzono tu liczne rezerwaty przyrody („Brzoza Czarna” w Reczpolu, „Broduszurki” w Bachórcu i Winnem Podbukowinie, „Kopaniny” w Dąbrówce Starzeńskiej), na terenie których wytyczono specjalne ścieżki edukacyjne. W sąsiednich miejscowościach można zwiedzać liczne zabytki architektury, kościoły, cerkwie, budowle rezydencjalno-obronne z pięknymi założeniami ogrodowymi, zabudowania dworcowe kolejki wąskotorowej w Dynowie i Bachórzu wraz z zabytkowym taborem.
Dolina Sanu to również wspaniały teren dla wędkarzy.

No Comments Yet

Leave a Reply

Your email address will not be published.