Trudny los cmentarza żydowskiego w Ustrzykach Dolnych

Cmentarz żydowski w Ustrzykach Dolnych to miejsce pochówku społeczności żydowskiej, zamieszkującej niegdyś to miasteczko i jego okolice. Powstanie tego cmentarza datuje się na drugą połowę XVIII wieku i jest związane z dynamicznym rozwojem społeczności żydowskiej i jej masowym osadnictwem na tym terenie. Na początku XX wieku społeczność żydowska stanowiła ponad 60% lokalnej ludności.

Kirkut umiejscowiony jest w południowej części Ustrzyk Dolnych, na zboczach góry Gromadzyń i zajmuje powierzchnię około 0,8 hektara. Po jego dwóch stronach rosną szpalery lip. Zinwentaryzowano na nim około 300 macew wykonanych głównie z piaskowca (lokalnie występujący materiał), pokrytych hebrajskimi inskrypcjami. Wszystkie skierowane są licami w kierunku wschód-zachód.

Podczas II wojny światowej kirkut został zniszczony przez Niemców, którzy część macew wykorzystali do utwardzania dróg i budowy mostów. W latach 1993-95 podczas prowadzenia prac budowlanych na terenie Ustrzyk Dolnych odnaleziono kilkadziesiąt płyt nagrobnych, które zwrócono na cmentarz. Na terenie ustrzyckiego cmentarza masowo chowano ofiary niemieckiej eksterminacji mieszkańców miasta pochodzenia żydowskiego, jak również dokonywano rozstrzeliwań uciekinierów, z pociągów wiozących Żydów do obozu koncentracyjnego w Bełżcu.

Jesienią 2006 roku wyznaczono szlak prowadzący z centrum Ustrzyk do kirkutu, oraz postawiono tablicę pamiątkową. Obecnie zaś w przygotowaniu jest Szlak Umocnień Obronnych i Pomników Przeszłości, który również ma przebiegać przez ten teren.

fot. Bieszczadzkie Centrum Turystyki i Promocji w Ustrzykach Dolnych [www.cit.ustrzyki-dolne.pl]

Jeszcze kilka tygodni temu trwały prace nad odsłonięciem zaniedbanego cmentarza, zarośniętego gęstą, wysoką trawą i krzakami, przeprowadzane przez osadzonych z Zakładu Karnego w Uhercach Mineralnych, pracowników Urzędu Miejskiego i wolontariuszy, a już w tym miesiącu ich efekty przyćmiły porozrzucane po cmentarzu śmieci, w tym puszki po piwach.

Sprawcy są nieznani i raczej nie dowiemy się, kim byli. Natomiast inni odwiedzający zasługują na wyrazy uznania, ponieważ nim na miejscu pojawili się przedstawiciele prasy cmentarz był już uprzątnięty. Poprosiliśmy dyrektora Bieszczadzkiego Centrum Turystyki i Promocji w Ustrzykach Dolnych o komentarz, jakie działania mogą zostać podjęte w przyszłości, aby zabezpieczyć to miejsce przed podobnymi wydarzeniami.

fot. Bieszczadzkie Centrum Turystyki i Promocji w Ustrzykach Dolnych [www.cit.ustrzyki-dolne.pl]

Pan Jacek Łeszega stwierdził, że Bieszczadzkie Centrum Turystyki i Promocji w tej sprawie nie jest w stanie wiele zrobić, ponieważ organizacja nie ma na to środków. W najbliższym czasie przewidziane zostały inwestycje dotyczące przygotowania Szlaku Umocnień Obronnych i Pomników Przeszłości, słup z kierunkowskazami, tablica informacyjna  oraz poręcze. BCTiP zajmować się będzie również koszeniem cmentarza.

Ochroną tego miejsca może zająć się Komisja Kultury i Turystyki [Komisja Oświaty, Turystyki, Sportu i Kultury powołana przy Radzie Miejskiej w Ustrzykach Dolnych – przyp. red.] lub policja.

fot. Bieszczadzkie Centrum Turystyki i Promocji w Ustrzykach Dolnych [www.cit.ustrzyki-dolne.pl]

Nie jest możliwe umiejscowienie koszy na śmieci w okolicy cmentarza ze względu na to, że mogłyby przyciągać dzikie zwierzęta, szczególnie niedźwiedzie. Natomiast tradycja nie pozwala na ogrodzenie kirkutu.

W takim przypadku możemy liczyć jedynie na uczciwość ludzi, bądź działania ze strony władz.

No Comments Yet

Leave a Reply

Your email address will not be published.