Ulucz

Ulucz to miejsce o bardzo starej metryce. Nad wsią, ukryta wśród lasów owianego legendą wzgórza Dębnik znajduje się jedna z największych osobliwości południowej Polski – stara cerkiew pobazyliańska. Ślady przenikania się Wschodu i Zachodu są tu obecne na każdym kroku.

Niewielka wieś położona w dolinie Sanu u podnóża Gór Sanocko – Turczańskich, kilkanaście kilometrów na północ od Sanoka. Znana z ukrytej na urokliwym wzgórzu cerkwi bazyliańskiej. Rozległe panoramy na otaczające wzgórza. Idealne warunki dla rowerzystów i trekkingu.

Ulucz to miejsce o bardzo starej metryce – archeolodzy znaleźli tu ślady osady obronnej, która istniała już w VIII w. Położenie na starym szlaku handlowym sprzyjało rozwojowi miejscowości, której mieszkańcy dorabiali się na transporcie soli z kopalń znajdujących się w okolicznych górach. We wsi mieszkali m. in. Mazurzy (czyli chłopi polscy), specjalizujący się w budowie barek rzecznych, którymi spławiano sól do Przemyśla. Niestety powojenne walki i wysiedlenia sprawiły, że z dawnego Ulucza niewiele pozostało, na szczęście przetrwały najcenniejsze zabytki. Dziś jest to miejscowość o charakterze letniskowym i agroturystycznym, czemu sprzyja malownicze położenie na szerokim tarasie pradoliny Sanu i sąsiedztwo niemal dziewiczych lasów. Panują tu dobre warunki zarówno do dłuższego wypoczynku jak i niedzielnego relaksu.

Warto zobaczyć: nad wsią, ukryta wśród lasów owianego legendą wzgórza Dębnik, znajduje się jedna z największych osobliwości południowej Polski – stara cerkiew pobazyliańska, do niedawna uważana za najstarszą w tej części Europy. Obecnie jej budowa datowana jest na połowę XVII wieku ale i tak stawia ją to w rzędzie najstarszych tego typu obiektów. Unikalna jest też konstrukcja świątyni, z rozłożystymi sobotami wokół babińca. Cerkiew pw. Wniebowstąpienia Pańskiego należała do klasztoru bazylianów, który istniał tu co najmniej od początku XVI w. do roku 1744. Monastyr otaczały dwa pierścienie kamiennych murów obronnych z drewnianymi basztami – dzwonnicami. Niestety – jedna z nich spłonęła przed II wojną światową a drugą, wraz z murami, rozebrał miejscowy PGR. Na szczęście ocalała świątynia, chociaż i ona przechodziła okresy zniszczenia i dewastacji, i dopiero w latach 60. XX wieku rozpoczęto jej ratowanie i rekonstrukcję. We wnętrzu cerkwi zachowały się duże fragmenty unikatowej polichromii z XVII w.

Ocalały ikonostas przechowywany jest w sanockim Muzeum Budownictwa Ludowego, którego filię zabytek obecnie stanowi. Obiekt można zwiedzać – klucze we wsi. Z ulucką cerkwią wiąże się legenda, która mówi, że cerkiew trzykrotnie zaczynano budować u stóp wzgórza (dziś stoi tam kapliczka) i trzykrotnie w nocy belki miały same przenosić się na szczyt.  W Uluczu istniała jeszcze cerkiew parafialna, na zachód od wzgórza Dębnik. Był to również obiekt obronny co potwierdziły wykopaliska archeologiczne ostatnich lat. Ta druga cerkiew, murowana została rozebrana jeszcze przed I wojną światową i zapomniana. Miejscowa tradycja datowała ją na wiek XV. Obecnie w miejscu tym trwają prace archeologiczne, które odsłonią pewnie niejedna tajemnicę. Przy drodze do Dobrej Szlacheckiej zachowała się murowana kapliczka z 1848 r., upamiętniająca zniesienie pańszczyzny.

Turystyka: Ulucz leży na jednym z najsłynniejszych w Europie szlaku cerkwi oraz ikon, a klimaty przenikania się Wschodu i Zachodu są tu obecne na każdym kroku. Prowadzi tu rowerowy „Szlak Ikon” (znaki niebieskie), który wiedzie z Sanoka  wzdłuż Sanu i dalej przez Pogórze Przemyskie, aż na Roztocze. Na jego trasie można zobaczyć, obok pięknych krajobrazów, najstarsze i unikalne cerkwie w Polsce. Podobnie tematyczny jest samochodowy Szlak Architektury Drewnianej Trasa Sanocko – Dynowska. Unikatowa  dla tej części Europy jest trasa rowerowego „Szlaku nadsańskich umocnień” – część południowa, która prezentuje zabytki militarne II wojny światowej – pozostałości  tzw. „Linii Mołotowa”. Szlak rozpoczyna się w Solinie i prowadzi wzdłuż Sanu, aż do Przemyśla. Doliną Sanu prowadzi też rowerowy szlak „Prawem i lewem” – odcinek sanocki. Tematycznie nawiązuje on do prozy Władysława Łozińskiego opisującego dzieje szlachty zamieszkującej tereny ziemi przemyskiej i sanockiej na przełomie XVI i XVII w. Dla amatorów turystyki wodnej wytyczono szlak wodny „Błękitny San”, który znakomicie nadaje się do wypraw kajakowych. Licznie rozlokowane wzdłuż rzeki ośrodki wypoczynkowe i kempingi umożliwiają zaplanowanie spływu bez korzystania z namiotu. Szlak bierze swój początek kilka kilometrów poniżej źródeł Sanu a kończy się u ujścia Wisły.

W okolicy: teren pełen jest unikalnych zabytków i miejsc historycznych, jakich nie spotka się w innych częściach Polski. Istniejące szlaki umożliwiają zobaczenie unikatowych na skalę europejską obiektów sakralnej architektury drewnianej.  W Dobrej Szlacheckiej stoi jedyna w Polsce i jedna z niewielu w Europie  cerkwi bramnych z XVII w. W okolicznych miejscowościach zachowały się dawne cerkwie, w których podziwiać można piękne ikonostasy (Siemuszowa, Hołuczków, Tyrawa Solna, Łodzina, Hłomcza).

Warto wybrać się do Sanoka, słynnego w Europie z dużej kolekcji ikon karpackich (Muzeum Historyczne) i największego w Polsce skansenu (Muzeum Budownictwa Ludowego), gdzie zgromadzono ponad 180 obiektów architektury drewnianej Łemków, Bojków i Pogórzan. Okolica urzeka przede wszystkim pięknem krajobrazu i niecodzienną scenerią doliny Sanu, który toczy tu spokojnie swoje wody w rozległej pradolinie. To prawdziwy raj dla ptactwa wodnego, panują tu także idealne warunki do jego obserwacji. Nietrudno zobaczyć tu czaplę siwą, kaczki, mewy, czarnego czy białego bociana. Dobry teren dla wędkarzy. Istniejące drogi i ścieżki leśne zachęcają do planowania indywidualnych tras spacerowych.

No Comments Yet

Leave a Reply

Your email address will not be published.