Wisłok Wielki

Niewielka, tajemnicza wieś na granicy Bieszczadów i Beskidu Niskiego, w której zachowała się piękna drewniana cerkiew łemkowska. Ze smakiem zaklętej w drewnie historii idealnie współgra otaczający miejscowość Jaśliski Park Krajobrazowy, nader atrakcyjny dla wszelkich form aktywnego wypoczynku. 

Wisłok Wielki – to miejsce bardzo tajemnicze, skrywające sekrety historii i architektury, oferujące piękno nieskażonej przyrody, która jakby opierając się nie zawsze korzystnym wpływom człowieka, cieszy oko i koi dusze przybywających tu turystów.

Wisłok jest jedną z najstarszych wsi w tej części Beskidu Niskiego. Archeolodzy lokalizują w miejscu cerkwi średniowieczne grodzisko, a dawne przekazy mówią o bogatym zamku mającym istnieć na Górze Hawajskiej. Współczesna osada narodziła się w czasach Kazimierza Wielkiego – w 1361 r. monarcha ten nadał bowiem dolinę u źródeł Wisłoka rycerzom Piotrowi i Pawłowi Balom. Tak dokumenty, jak i lokalna tradycja łączą mieszkańców Wisłoka Wielkiego ze zbójnictwem, któremu sprzyjało z pewnością położenie wsi w sąsiedztwie szlaków handlowych na Węgry, biegnących w dolinie Osławy i w okolicach Jaślisk. Po I wojnie światowej Wisłok Wielki stał się pierwszą siedzibą władz tzw. Republiki Komańczańskiej, która zrzeszała mieszkańców z kilkunastu wsi wschodniej Łemkowszczyzny, opowiadających się za połączeniem z tworzącą się Zachodnioukraińską Republiką Ludową. Powołana w listopadzie 1918 r. Republika została jednak szybko zlikwidowana przez siły policyjne z Sanoka, a wisłoccy księża grekokatoliccy, którzy inspirowali jej powstanie, trafili do aresztu.

Ludna, składająca się z kilku części i podzielona na dwie odrębne parafie wieś, w znacznym stopniu uległa zniszczeniu w okresie walk z UPA i podczas akcji „Wisła”. Jakkolwiek jednak mieszkańcy zostali wówczas wysiedleni, to Wisłok zachował niepowtarzalny klimat i żyje własnym życiem, którego sercem wciąż pozostaje ocalała drewniana cerkiew.

Warto zobaczyć

Nie przetrwała trudnych czasów powojennych cerkiew w Wisłoku Górnym, po której pozostało cerkwisko i resztki cmentarza po którym smutno przechadza się powiew wiatru.  W dawnym Wisłoku Dolnym świątynia ocalała, zachwycając dziś oko każdego przybysza. Nosi oryginalne wezwanie św. Onufrego, które zachowała stając się po wojnie kościołem rzymskokatolickim. Drewniana cerkiew, zachowująca typowe dla wschodniej Łemkowszczyzny cechy stylowe, kwitnący stan zawdzięcza remontowi przeprowadzonemu w 2002 r.

Turystyka

Wisłok Wielki przecina kilka szlaków turystycznych, zapraszających do obcowania z naturą. Spotykają się tu dwa szlaki rowerowe, wśród nich jeden z najdłuższych szlaków w Polsce – Karpacki Szlak Rowerowy, prowadzący wzdłuż Karpat z Cieszyna do Krościenka k/ Ustrzyk Dolnych (znaki czerwone) Drugi to „Szlak Ikon” Komańcza-Wisłok Wielki, atrakcyjny szczególnie dla miłośników architektury i sztuki cerkiewnej. Dla tych, który nie znajdują przyjemności w jeździe na rowerze, a rozsmakowanych w pieszych wycieczkach, idealnym będzie turystyczny szlak pieszy (znaki żółte), łączący ze sobą pasmo graniczne w rejonie Kanasiówki (823 m) z głównym szlakiem beskidzkim na przełęczy pod Tokarnią (778 m).

W okolicy

Wisłok Wielki i okoliczne miejscowości to teren wręcz stworzony dla osób pragnących znaleźć ciszę i spokój – słabo zaludnione tereny, gdzie niektóre wsie istnieją tylko z nazwy, zapewnią dyskrecje i intymność, a smak autentycznej przygody z przyrodą gwarantuje graniczący bezpośrednio z tym miejscem Jaśliski Park Krajobrazowy.

Nuty tajemniczości dodają puste dziś doliny po dawnych wsiach oraz i piękne i unikatowe drewniane cerkwie łemkowskie w Radoszycach, Smolniku, Rzepedzi, Turzańsku czy Szczawnem Goszcząc w Wisłoku Wielkim warto odwiedzić również pobliską Komańczę, gdzie znajdują się dwie interesujące cerkwie – prawosławną i greckokatolicką, godne uwagi cmentarze – prawosławny, greckokatolicki oraz dwa wojenne z okresu I wojny światowej.

Koniecznie trzeba odwiedzić Klasztor Sióstr Nazaretanek, w którym w latach 1955-56 więziony był w Prymas Polski kardynał Stefan Wyszyński. W cerkwi greckokatolickiej w znajduje muzeum łemkowskie ze zbiorami etnograficznymi. Podobny charakter ma Izba Pamięci Kultury Łemkowskiej, prowadzona przez Panią Darię Boiwka. Przez lata gromadziła ona wraz z mężem oryginalne pamiątki rodzinne, przedmioty codziennego użytku, np. żarna czy stroje łemkowskie. Podziwiać tu można kunsztowne hafty i słynne krywulki i hardany komaneckie. We wsi zachowało się też trochę tradycyjnego budownictwa drewnianego w postaci starych łemkowskich chyż, dawnych pensjonatów, zabudowy gospodarczej.

W pobliskim Łupkowie możemy podziwiać jeden z dłuższych tuneli kolejowych w Karpatach. Wybudowany przez Austriaków w 1874 roku pod Przełęczą Łupkowską ma długość 642 m a znajduje się na wysokości 640 m n.p.m. Można nim przejechać rowerem i dołączyć do rowerowego szlaku słowackiego (znaki zielone) Palota – Medzilaborce.

No Comments Yet

Leave a Reply

Your email address will not be published.