Zagórz

Zagórz – pełne kontrastów miasteczko u wrót Bieszczadów. Panuje tu jeszcze duch sennego, galicyjskiego miasteczka, wąskie uliczki, stare wille i domy, które budowali jeszcze c.k. kolejarze z ważnego węzła kolejowego. Góruje nad nim wyniosłe wzgórze Marymont z ruinami klasztoru Karmelitów Bosych. 

Zagórz to pełne kontrastów miasteczko u wrót Bieszczadów. Panuje tu jeszcze duch sennej, galicyjskiej prowincji – wąskie uliczki, stare wille i domy, które budowali jeszcze c. k. kolejarze. Bowiem Zagórz był węzłem kolejowym od dawna. No, a w PRL-u kojarzył się jeszcze z fabryką przyczep. Ale jest jeszcze drugi Zagórz, ten wtopiony w dolinę Osławy rozlewającej tu szeroko wody poprzecinane skalnymi progami. Rzeka płynie w malowniczym kanionie, tworząc przełom opasający wyniosłe wzgórze Marymont z ruinami klasztoru Karmelitów Bosych.

Zagórz stał się też w ostatnich latach ważnym ośrodkiem sportowym. Urządzono tu trasy biegowe, wybudowano halę sportową, skocznię narciarską i mały wyciąg. Miasteczko jest organizatorem wielu sportowych imprez, zwłaszcza zimą. Na fali „małyszomanii” postawiono tu na młode talenty i organizuje się właśnie dla nich imprezy promujące skoki narciarskie, takie jak Lotos CUP. Kto wie, może za parę lat wyrośnie tu następca wielkiego skoczka z Wisły?

Miasteczko ma też ciekawą historię, której ślady spotykamy na każdym kroku. Według miejscowej tradycji król Kazimierz Wielki odpoczywając w drodze na Ruś ufundował tu gotycką kaplicę i cudami słynący obraz Zwiastowania NMP. Od tamtych czasów Zagórz jest ważnym na Podkarpaciu ośrodkiem kultu maryjnego. Wzmocniło go wybudowanie na początku XVIII w. obronnego klasztoru Karmelitów Bosych.

Znaczące zmiany, które odmieniły losy mieszkańców nastąpiły po wybudowaniu w latach 70. XIX w. linii kolejowej z Przemyśla przez Zagórz na Węgry i powstanie tu węzła kolejowego. Są też smutne i tragiczne karty historii – w czasie II wojny światowej hitlerowcy wymordowali w pobliskim lesie ok. 10000 Żydów (dziś jest tam tablica pamiątkowa).

Warto zobaczyć: w centrum Zagórza można zobaczyć murowaną cerkiew prawosławną p.w. św. Michała, zbudowaną w 1836 r. Dalej liczne drewniane, zrębowe domy małomiasteczkowe z końca XIX w. W południowej  części miasteczka stoi murowany kościół – sanktuarium p.w. Wniebowzięcia Matki Bożej, z połowy XVIII w. z cudownym późnogotyckim obrazem Zwiastowania NMP.

Jedną z największych osobliwości nie tylko Zagórza ale i Podkarpacia są widoczne z daleka, niezwykle malownicze ruiny kościoła i klasztoru Karmelitów Bosych. Klasztor ufundował  Jan Franciszek Stadnicki na początku XVIII w. Niestety tragiczny pożar w roku 1822 strawił całą zabudowę i popadł on w ruinę trwającą już prawie 200 lat. W ostatnich latach odrestaurowano jedynie postument z figurą Matki Bożej.

Turystyka: atrakcyjność Zagórza podnoszą przebiegające tu szlaki turystyczne. Jednym z ciekawszych jest rowerowy „Szlak Ikon – Dolina Osławy” (znaki niebieskie i czerwone), wędrując nim zobaczymy najpiękniejsze w Bieszczadach drewniane cerkwie łemkowskie. Bierze tu także początek turystyczny szlak pieszy (znaki zielone), który przez Lesko, Polańczyk, Wołkowyję wiedzie na Krysową (840 m), dalej szlakiem czarnym można dotrzeć do Połoniny Wetlińskiej. Nieprzypadkowo biegnie tędy rowerowy szlak R 63 PL (znaki zielone) „Śladami przygód dobrego wojaka Szwejka”, – Zagórz idealnie bowiem odpowiada klimatowi podróży Szwejka przez Galicję, opisanej przez Jaroslava Haszka.

W okolicy: turystów przyciąga tu przede wszystkim niepowtarzalny klimat doliny Osławy, w której nie brakuje miejsc do uprawiania turystyki aktywnej. Wszędzie urzeka wspaniały wiejski krajobraz a trasy pełne są punktów widokowych, atrakcji kulturowych i przyrodniczych. Mijamy na nich stare kapliczki przydrożne, urokliwe wiejskie domki, pomnikowe drzewa. Górki tu jeszcze niewysokie ale czuć już przedsmak Bieszczadów. Niesamowicie wręcz wyglądają przełomy Osławy w okolicach Mokrego, Morochowa i Czaszyna. Z Zagórza tylko skok do Sanoka, słynnego w Europie z dużej kolekcji ikon karpackich (Muzeum Historyczne) i największego w Polsce Skansenu, gdzie zgromadzono ponad 180 obiektów architektury drewnianej Łemków, Bojków i Pogórzan.

Warto wybrać się także do sąsiedniego Leska, gdzie podziwiać można jedną z najpiękniejszych w Polsce synagog. Tutaj także zachował się jeden z najstarszych cmentarzy żydowskich. A za Leskiem – już Bieszczady!

No Comments Yet

Leave a Reply

Your email address will not be published.